دستگاه‌های دولتی در هفته کتاب نقش سیاست‌گذاری و تسهیل‌گری داشته باشند
به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرگزاری مهر، نشست شورای سیاست‌گذاری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با حضور ابراهیم حیدری؛ مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و دبیر این دوره از هفته کتاب، ایوب دهقانکار؛ مشاور علمی، فرهنگی و مدیریتی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، حسین قرایی؛ مدیرکل روابط عمومی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، آزاده نظربلند؛ دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، ابراهیم کریمی‌زنجانی؛ رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، حامد علی‌اکبرزاده؛ رئیس سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی، جواد زاهدی؛ مدیر اداره کتابخانه‌های ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، علی‌الله سلیمی، نویسنده و نماینده انجمن قلم ایران و مناف یحیی‌پور؛ رئیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد.
کتاب؛ حلقه اتصال گروه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی
در ابتدای این نشست ابراهیم حیدری با تاکید بر ضرورت مشارکت دستگاه‌های اجرایی، نهادهای فرهنگی، انجمن‌ها و تشکل‌های فعال در حوزه کتاب و کتابخوانی در برگزاری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب گفت: رویکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور فرهنگی این وزارتخانه و خانه کتاب و ادبیات ایران در برگزاری برنامه‌های هفته کتاب سی‌وچهارم، هماهنگی میان دستگاه‌ها و حمایت از ظرفیت‌های مردمی و غیردولتی است.
وی افزود: در این دوره از هفته کتاب تلاش خواهیم کرد تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور فرهنگی این وزارت و خانه کتاب و ادبیات ایران بیشتر نقش سیاست‌گذاری و تسهیل‌گری داشته باشد. بنابراین اجرای بخش عمده‌ای از فعالیت‌ها را به تشکل‌ها، انجمن‌ها و نهادهایی واگذار می‌کنیم که در طول سال در این حوزه فعالیت دارند.
دبیر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران اضافه کرد: هدف ما این است که همه استان‌ها، سازمان‌ها و نهادهای مرتبط در برنامه‌های هفته کتاب مشارکت داشته باشند. برخی دستگاه‌ها با توجه به ماموریت‌های خود، برنامه‌های سالانه مشخصی در حوزه کتاب دارند و برخی فعالیت‌ها نیز به‌طور ویژه از سوی خانه کتاب و ادبیات ایران طراحی و اجرا می‌شود. تلاش می‌کنیم با هماهنگی میان این مجموعه‌ها، از ظرفیت‌های موجود در سراسر کشور به بهترین شکل استفاده کنیم.
حیدری با تاکید بر اهمیت همدلی و هم‌افزایی در شرایط کنونی کشور بیان کرد: کتاب می‌تواند یکی از حلقه‌های اتصال میان گروه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی باشد. توجه به ایران و هویت تاریخی و فرهنگی ایرانیان، در کنار توجه به کتاب و کتابخوانی، فرصتی برای تقویت نقاط مشترک و کاهش فاصله‌ها و گسست‌های اجتماعی فراهم می‌کند. این نگاه باید در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های هفته کتاب سی‌وچهارم مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت تقویت نقش تسهیل‌گری دستگاه‌های دولتی گفت: انتظار داریم دستگاه‌های اجرایی بیشتر بر سیاست‌گذاری، هماهنگی و فراهم‌کردن زمینه فعالیت مجموعه‌های فرهنگی تمرکز کنند و اجرای برنامه‌ها را تا حد امکان به نهادها و تشکل‌های تخصصی بسپارند. خانه کتاب و ادبیات ایران نیز آمادگی دارد در چارچوب ماموریت‌های خود از برنامه‌های پیشنهادی دستگاه‌ها و انجمن‌ها حمایت کند و در اجرای آنها مشارکت داشته باشد. لازم است برنامه‌های پیشنهادی دستگاه‌ها به دبیرخانه اعلام شود تا ضمن بررسی امکانات و ظرفیت‌های مورد نیاز، در جدول زمان‌بندی هفته کتاب قرار گیرد. این کار به توزیع مناسب فعالیت‌ها در طول هفته، جلوگیری از تداخل برنامه‌ها و استفاده موثرتر از امکانات کمک می‌کند.
حیدری ادامه داد: برنامه‌هایی برای برگزاری هم‌زمان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران و هفته کتاب در نظر گرفته شده بود. اما با توجه به شرایط کشور و درخواست برخی مجموعه‌ها برای فراهم‌شدن آمادگی بیشتر، برگزاری نمایشگاه کتاب به زمان دیگری موکول شد. رویکرد ما در این زمینه، تسهیل برگزاری فعالیت‌ها و حمایت از حضور فعال اهالی قلم و ناشران است. همچنین به منظور حمایت از کتابفروشی‌ها در این دوره از هفته کتاب، سامانه «بازار کتاب» به صورت مجازی و حضوری فعال خواهد بود تا ضمن حمایت از کتابفروشی‌ها، امکان دسترسی مخاطبان به کتاب افزایش یابد.
دبیر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران با اشاره به شرایط کشور، بر ضرورت هماهنگی میان نهادهای برگزارکننده تاکید کرد و گفت: برنامه‌های این دوره از هفته کتاب باید با مشارکت دستگاه‌ها و نهادهای مسئول طراحی و اجرا شود. شعار هفته کتاب نیز در همین چارچوب، رویکرد کلی برنامه‌ها را مشخص می‌کند و لازم است با توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور انتخاب شود.
حیدری درباره روند انتخاب شعار این دوره از هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران نیز توضیح داد: به دلیل محدودیت زمانی، فرصت کافی برای انتشار فراخوان عمومی فراهم نشد؛ با این حال، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای افراد مختلف دریافت شده است. در مشورت‌هایی که با صاحب‌نظران داشتیم، تاکید بر مفهوم ایران و جایگاه آن در شعار امسال مورد توجه قرار گرفت. مجموعه‌ای از پیشنهادها با محوریت این مضامین آماده شده است تا اعضای شورا آنها را بررسی کنند.
وی افزود: در برنامه‌های هفته کتاب سی‌وچهارم نیز اختتامیه نخستین دوره جایزه بین‌المللی داستان شش‌کلمه‌ای «مدرسه میناب: ۱۶۸ داستان کوتاه ناتمام» را برگزار خواهیم کرد که درآن به شهدای جنگ اخیر نیز خواهیم پرداخت.
ابراهیم حیدری در پایان با بیان اینکه سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران از ۲۳ تا ۳۰ آبان ماه ۱۴۰۵ برگزار می‌شود، گفت: ما در کشور ظرفیت‌های گسترده‌ای برای گسترش کتاب و کتابخوانی داریم و باید از همه امکانات موجود برای ترویج کتاب و کتابخوانی در کل کشور استفاده کنیم.
استفاده از ظرفیت رویداد «ایران جان» در هفته کتاب
حسین قرایی نیز در این نشست با اعلام آمادگی سازمان صدا و سیما برای همکاری در برگزاری برنامه‌های این دوره از هفته کتاب، به ظرفیت‌های رویداد ملی «ایران جان» برای معرفی کتاب، نویسندگان و فعالان فرهنگی استان‌ها اشاره کرد.
وی گفت: صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران رویدادی ملی با عنوان «ایران جان» برگزار می‌کند که در قالب آن، هر ماه به یکی از استان‌های کشور می‌پردازد و ظرفیت‌های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی آن استان را در شبکه‌های مختلف تلویزیونی معرفی می‌کند. این رویداد می‌تواند فرصت مناسبی برای معرفی کتاب و اهالی فرهنگ و ادب استان‌ها باشد.
مدیرکل روابط عمومی سازمان صدا و سیما با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی شده برای حضور در خراسان شمالی در آبان‌ماه در قالب برنامه «ایران جان»، افزود: با توجه به هم‌زمانی این رویداد با برنامه‌ریزی‌های هفته کتاب، می‌توان از این فرصت برای معرفی کتاب‌های شاخص، نویسندگان، شاعران و دیگر چهره‌های فرهنگی استان استفاده کرد. پیشنهاد می‌کنم با همکاری مجموعه‌های مرتبط و فعال حوزه کتاب، درباره کتاب‌ها و چهره‌هایی که قرار است معرفی شوند، به جمع‌بندی مشترکی برسیم.
قرایی در ادامه بر ضرورت مشارکت گسترده‌تر مسئولان و دستگاه‌های اجرایی در ترویج کتابخوانی تاکید کرد و گفت: شایسته است اعضای هیات دولت، از رئیس‌جمهور تا وزیران، نیز در هفته کتاب هرکدام کتابی را متناسب با علایق و دیدگاه‌های خود معرفی کنند. مشارکت مسئولان در چنین برنامه‌هایی می‌تواند توجه عمومی به کتاب و کتابخوانی را افزایش دهد.
وی با اشاره به تجربه‌های پیشین سازمان صداوسیما در معرفی کتاب بیان کرد: در سال‌های گذشته ریاست سازمان در همایش‌ها و برنامه‌های مختلف، ۱۵ کتاب به مخاطبان معرفی کرد. می‌توان این تجربه را در هفته کتاب گسترش داد و از ظرفیت رسانه‌های مختلف برای معرفی آثار ارزشمند و افزایش ارتباط مردم با کتاب بهره گرفت.
مدیرکل روابط عمومی سازمان صداوسیما همچنین پیشنهاد کرد: با همکاری شهرداری‌ها، فضاهای شهری در تهران و سایر استان‌ها به بستری برای معرفی کتاب و چهره‌های فرهنگی تبدیل شوند. می‌توان با مشارکت شهرداری‌ها، برنامه‌هایی برای معرفی نویسندگان، شاعران و صاحب‌نظران هر استان در فضاهای عمومی برگزار کرد. چنین اقداماتی به دیده‌شدن اهالی قلم و آشنایی بیشتر مردم با آثار آنان کمک می‌کند.
وی با بیان اینکه مترو یکی از ظرفیت‌های مناسب برای اجرای برنامه‌های ترویج کتابخوانی است، گفت: همان‌طور که رویداد «ایران جان» از ظرفیت ایستگاه‌های مترو نیز بهره می‌گیرد، می‌توان از این فضا برای معرفی کتاب‌ها و نویسندگان و برگزاری برنامه‌های فرهنگی استفاده کرد. همکاری دستگاه‌های مختلف، از جمله مجموعه‌های شهری و وزارت راه و شهرسازی، می‌تواند زمینه اجرای گسترده‌تر این برنامه‌ها را فراهم کند.
حسین قرایی در پایان به ظرفیت آموزش و پرورش برای ترویج کتاب و کتابخوانی در ایام هفته کتاب اشاره کرد و ادامه داد: معاونت پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش نقش مهمی در حوزه ترویج کتاب و کتابخوانی ایفا می‌کند و باید از ظرفیت‌های این معاونت در این حوزه استفاده کنیم. همچنین معلمان نویسنده باید در هفته کتاب مورد توجه قرار بگیرند.
حفظ انسجام اجتماعی و تقویت وحدت ملی؛ مهم‌ترین محوربرنامه‌های هفته کتاب
جواد زاهدی نیز در این نشست با بیان اینکه نخستین جلسه شورای سیاست‌گذاری هفته کتاب سی‌وچهارم، نقطه آغاز برنامه‌ریزی و تعیین مسیر فعالیت‌های این رویداد است، گفت: با توجه به شرایط امسال لازم است برخی موضوعات در طراحی و اجرای برنامه‌ها مورد توجه ویژه قرار گیرد. حفظ انسجام اجتماعی و تقویت وحدت ملی از جمله مهم‌ترین محورهایی است که باید در برنامه‌های هفته کتاب دنبال شود.
مدیر اداره کتابخانه‌های ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب در حوزه کتاب و کتابخوانی گفت: بزرگداشت قائد شهید امت و معرفی کتاب‌هایی که مورد توجه و توصیه ایشان بوده است، می‌تواند یکی از محورهای برنامه‌های امسال باشد. دستگاه‌های مختلف نیز می‌توانند متناسب با ماموریت‌ها و ظرفیت‌های خود، بر معرفی و ترویج این آثار تمرکز کنند.
وی افزود: توجه به عدالت فرهنگی و مردم‌سازی فعالیت‌های فرهنگی از جمله محورهایی است که در شعارها و برنامه‌های سال‌های گذشته این رویداد فرهنگی مورد تاکید قرار گرفته و شایسته است در برنامه‌های امسال نیز استمرار داشته باشد. باید این پیام منتقل شود که حتی در شرایط دشوار کشور فعالیت‌های فرهنگی همچنان اهمیت دارند و با جدیت دنبال می‌شوند.
زاهدی با تاکید بر ضرورت توجه به جایگاه فرهنگ در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور بیان کرد: فرهنگ باید در شمار اولویت‌های راهبردی کشور قرار داشته باشد و برنامه‌های هفته کتاب نیز با چنین نگاهی طراحی شوند. شرایط خاص امسال، ضرورت حمایت از فعالیت‌های فرهنگی و تقویت مشارکت عمومی در این حوزه را دوچندان می‌کند.
جواد زاهدی در پایان با تاکید بر نقش همدلی و همکاری دستگاه‌ها و سازمان‌های مختلف در برگزاری هفته کتاب گفت: در شرایط کنونی جامعه بیش از هر زمان دیگری به همدلی، وحدت و حفظ انسجام اجتماعی نیاز دارد. توجه به مسائل اقتصادی، سیاسی و فرهنگی و شناخت زمینه‌های احتمالی اختلاف و گسست اجتماعی، ضرورت تقویت همبستگی عمومی را نشان می‌دهد. برنامه‌های هفته کتاب می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت کتاب و فرهنگ، به تقویت پیوندهای اجتماعی و افزایش همدلی در جامعه کمک کنند.
در ادامه ابراهیم کریمی‌زنجانی با اشاره به معیارهای شعار پیشنهادی برای این دوره از هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران بر نقش کتاب در تقویت فرهنگ گفت‌وگو تاکید کرد و گفت: هرچه بیشتر با کتاب مانوس باشیم، به فضای گفت‌وگو نزدیک‌تر می‌شویم. گفت‌وگو هم راه است و هم هدف؛ ازاین‌رو کتاب می‌تواند زمینه‌ساز گسترش گفت‌وگو و تعامل در جامعه باشد.
داستان‌خوانی در تجمعات شبانه در ایام هفته کتاب
در ادامه مناف یحیی‌پور با تاکید بر ضرورت گسترش برنامه‌های داستان‌خوانی در تجمعات شبانه در سطح شهر گفت: می‌توان برنامه‌هایی با حضور شاعران، نویسندگان و پدیدآورندگان کتاب برای گروه‌های مختلف مخاطبان برگزار کرد. هفته کتاب فرصت مناسبی برای فراهم‌کردن زمینه حضور اهالی قلم و معرفی آثار آنان است. کتابخانه‌ها و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز می‌توانند در اجرای این برنامه‌ها نقش مؤثری داشته باشند.
رئیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان با اشاره به امکان همکاری رسانه‌ها به ویژه صدا و سیما در ترویج کتابخوانی، افزود: می‌توان در طول هفته کتاب، برنامه‌ای کوتاه و منظم برای کتابخوانی در نظر گرفت؛ به‌گونه‌ای که هر روز یک پدیدآورنده کتاب به همراه یک گوینده یا مجری، بخشی از یک کتاب، داستان کوتاه یا شعر را برای مخاطبان بخواند. بهتر است محور اصلی این برنامه، خودِ خواندن باشد و از گفت‌وگوهای طولانی و توضیحات اضافی پرهیز شود. حتی اگر این برنامه در قالب بخش‌های ۱۵ دقیقه‌ای اجرا شود، می‌تواند به ترویج فرهنگ کتابخوانی کمک کند.
وی همچنین پیشنهاد کرد: بهتر است مسابقه‌ای برای تشویق والدین به کتابخوانی برای فرزندانشان برگزار شود. به این صورت که می‌توان از خانواده‌ها خواست روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای کودکان خود کتاب بخوانند و فیلم یا فایل صوتی این فعالیت را در یک بستر مشخص منتشر کنند. اختصاص جایزه به آثار برگزیده و اطلاع‌رسانی در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به شکل‌گیری موجی گسترده در فضای مجازی و افزایش مشارکت خانواده‌ها کمک کند.
یحیی‌پور در پایان بر ضرورت فراهم‌کردن فرصت برای معرفی کتاب از سوی خود کودکان و نوجوانان تاکید کرد و گفت: می‌توان در مدارس و برنامه‌های مرتبط با هفته کتاب، فرصتی ۱۵ دقیقه‌ای در اختیار دانش‌آموزان قرار داد تا درباره کتاب‌های مورد علاقه خود حرف بزنند و آثار خوانده‌شده را به هم‌سالانشان معرفی کنند. مشارکت مستقیم دانش‌آموزان می‌تواند زمینه علاقه‌مندی بیشتر آنان به کتاب و کتابخوانی را فراهم کند.
توجه به مساله ایران در برنامه‌های هفته کتاب
حامد علی‌اکبرزاده نیز در این جلسه پیشنهاد کرد: در هفته کتاب سی‌وچهارم باید رویدادهای خاصی را درباره رهبر شهید انقلاب در قالب‌های مختلف برگزار کنیم. همچنین مساله ایران باید در همه برنامه‌ها و فعالیت های پیش بینی شده برای این رویداد باید نمایان باشد. فعالیت‌ها و برنامه‌های این رویداد باید در سازمان صداوسیما بازتاب پیدا کند.
علی‌الله سلیمی نیز در این نشست گفت: شاعران در تجمعات شبانه در سطح شهر شعرخوانی می‌کنند، اما نویسندگان و داستان‌نویسان در این تجمعات حضور ندارند. هفته کتاب فرصت مناسبی است تا نویسندگان در برنامه‌های مختلف حضور پیدا کنند و به معرفی کتاب بپردازند. یکی از ظرفیت‌های موجود، شبکه گسترده‌ای است که در کشور شکل گرفته و می‌توان از آن برای ترویج کتابخوانی استفاده کرد. یکی از این شبکه‌ها کانون‌های فرهنگی هنری مساجد است که می‌تواند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کند. ائمه جماعات مساجد محله‌ها نیز ظرفیت‌های ارزشمندی هستند که می‌توانند در گسترش کتابخوانی در میان مردم نقش داشته باشند.
وی افزود: هدف این است که کتاب در هفته کتاب از فضای تخصصی و کتابخانه‌های حرفه‌ای فراتر برود و به میان مردم و اجتماعات محلی راه پیدا کند. برای تحقق این هدف، می‌توان برنامه‌های ساده و کم‌هزینه‌ای اجرا کرد. برای مثال معرفی کتاب‌خوان‌ترین نمازگزار مسجد به دیگران، ضمن ایجاد انگیزه در فرد، می‌تواند سایر نمازگزاران را نیز به مطالعه تشویق کند. این ایده را می‌توان در نماز جمعه نیز اجرا کرد و هر هفته کتابی را از تریبون نماز جمعه به مخاطبان معرفی کرد.
سلیمی ادامه داد: سازمان صداوسیما نیز ظرفیت‌های گسترده‌ای برای اجرای برنامه‌های خلاقانه در این زمینه دارد. برای مثال می‌توان مسابقه‌هایی برگزار کرد و از مردم خواست کتاب‌خوان‌های محله یا مجتمع مسکونی خود را معرفی کنند. مشارکت تلفنی مخاطبان در این برنامه‌ها می‌تواند فضای پرشور و جذابی ایجاد کند. وقتی مردم کتاب‌خوان‌های محله خود را معرفی می‌کنند، این افراد بیشتر دیده می‌شوند و دیگران نیز برای مطالعه انگیزه پیدا می‌کنند. معرفی یک کتاب‌خوان در یک مجتمع مسکونی می‌تواند زمینه‌ساز اتفاقات مثبتی در میان همسایگان باشد. اجرای چنین ایده‌هایی به خلاقیت و استفاده از ظرفیت‌های موجود نیاز دارد. با طراحی برنامه‌های متنوع و جلب مشارکت مردم، می‌توان جایگاه کتابخوانی را در زندگی روزمره تقویت و آن را به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه تبدیل کرد.
در ادامه این جلسه اعضای شورای سیاست‌گذاری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران ضمن دریافت احکام خود، پیشنهادهای خود را برای انتخاب شعار این دوره از هفته کتاب اعلام کردند.
