کالبدشکافی خبرها در دنیای امروز؛ چه کسی «روایت اول» را میسازد؟
سید میثم کطائیان مدیر گروه سیاسی-اجتماعی رادیو گفتوگو با تشریح اهداف برنامه «روایت اول» از آغاز پخش این برنامه از ابتدای شهریور خبر داد و در این باره به خبرنگار مهر گفت: در روزگاری که یک رویداد میتواند در چند دقیقه با روایتهای متفاوت و حتی متعارض بازنمایی شود، مخاطب بیش از همیشه به مهارت تشخیص خبر، شناخت سازوکارهای روایتسازی، راستیآزمایی و تحلیل قاببندیهای رسانهای نیاز دارد.
وی ادامه داد: «روایت اول» با این نگاه طراحی شده که مخاطب امروز صرفاً با انبوهی از خبرها مواجه نیست، بلکه در معرض روایتهای متعددی قرار دارد که هر یک میتوانند تصویری متفاوت از یک رخداد در ذهن او شکل دهند. از این منظر، ارتقای سواد رسانهای ضرورتی برای مواجهه آگاهانه با رسانههای رسمی، شبکههای اجتماعی و پیامرسانهاست.
این مدیر گروه با اشاره به محورهای برنامه عنوان کرد: پرسش محوری برنامه این است که یک خبر چگونه متولد میشود و چگونه از یک گزارش اولیه به روایتی اثرگذار در افکار عمومی تبدیل میشود. انتخاب تیتر و تصویر، نحوه قاببندی رویداد، انتخاب منابع، برجستهسازی یا حذف اطلاعات و چگونگی بازنشر خبر در فضای مجازی از جمله محورهای مورد بررسی خواهد بود.
کطائیان یادآور شد: یکی از مسائل مهم، مرزبندی میان خبر، شایعه، خبر جعلی و اطلاعات گمراهکننده است؛ چراکه سرعت گردش اطلاعات گاهی فرصت بررسی و راستیآزمایی را از مخاطب میگیرد و زمینه شکلگیری برداشتهای نادرست و موجهای رسانهای را فراهم میکند.
وی افزود: در شرایط بحران و بهویژه جنگهای شناختی و ترکیبی، رقابت تنها بر سر انتشار اطلاعات نیست، بلکه بر سر معنا، ادراک و نحوه تفسیر یک رخداد است. بنابراین مخاطب باید بتواند میان «آنچه اتفاق افتاده»، «آنچه روایت میشود» و «آنچه تلاش میشود باور شود» تمایز قائل شود.
مدیر گروه سیاسی-اجتماعی رادیو گفتوگو ادامه داد: «روایت اول» تلاش میکند مخاطب را با منطق تولید، توزیع و مصرف خبر آشنا کند و موضوعاتی همچون الگوی مصرف رسانهای، اعتماد مخاطب، باورپذیری اخبار در بحرانها و تأثیر قاببندی بر افکار عمومی را مورد واکاوی قرار دهد.
وی گفت: هدف ما این است که مخاطب هنگام مواجهه با یک خبر، درباره منبع، شیوه روایت، اطلاعات برجستهشده و بخشهای حذفشده پرسش کند و از مصرفکننده منفعل به تحلیلگری فعال تبدیل شود.
وی با اشاره به معرفی کارشناسان برنامه متذکر شد: آسیه یازرلو، لیلا وصالی، یاسر آلداوود، بیژن مقدم، محمدرضا جوادی یگانه و الهه خوانساری از جمله استادان و کارشناسانی هستند که در این برنامه حضور خواهند داشت.
کطائیان در پایان عنوان کرد: «روایت اول» به تهیهکنندگی محسن جواهری، با مشاوره و پژوهش لیلا وصالی، گویندگی آرش احمدی و هماهنگی زهرا یاقوتی، از ابتدای شهریور، شنبه تا چهارشنبه ساعت ۱۸:۳۰، روی موج FM ردیف ۱۰۳.۵ مگاهرتز از رادیو گفتوگو پخش خواهد شد.
