زینب طهرانی‌مقدم: شعر ما را به شناخت عمیقی از اسطوره‌های ملی می‌رساند

به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرنگار مهر، شب شعر (مرد ابدی، یادمان پدر موشکی ایران، شهید طهرانی مقدم) با حضور جمعی از شاعران از جمله محمود اکرامی، میلاد عرفان‌پور، رضا صمدیان، محمد رسولی، علی محمد مودب، فاطمه نانی‌زاد، محسن کاویانی، حسین خزایی و خانواده این شهید چهارشنبه ۲۰ آبان در کافه نخلستان برگزار شد.

زینب طهرانی‌مقدم، دختر سردار شهید حسن طهرانی‌مقدم با اشاره به دشواری شناخت شخصیت‌های بزرگ معاصر گفت: فکر می‌کنم یکی از مسائلی که معمولاً گرفتار آن هستیم، حجاب معاصرت است. از شناخت حاج‌قاسم‌ها گرفته تا رهبر شهیدمان، فکر نمی‌کنم ما بتوانیم آن‌گونه که شایسته است، این بزرگواران را بشناسیم. معصومه سپهری فرمودند که شاید ادبیات و شعر بتواند در این زمینه مؤثر باشد. به نظر من، امروز اولین باری بود که در جمعی حضور داشتم که موضوع آن شعر بود و شعرهایی درباره پدرم خوانده می‌شد.

طهرانی‌مقدم افزود: داشتم فکر می‌کردم که ادبیات و شعر چقدر می‌توانند در شناخت الگوها به ما کمک کنند. شاید باعث شوند از پوسته ظاهری شخصیت‌ها فراتر برویم و کمی عمیق‌تر به آن‌ها نگاه کنیم و فقط از یک بُعد به شخصیتشان توجه نکنیم.

او با اشاره به ابعاد پنهان فعالیت‌های علمی و نظامی شهید طهرانی‌مقدم بیان کرد: شاید آنچه ما در ظاهر می‌بینیم، این باشد که دکمه‌ای فشرده می‌شود، موشکی به هوا می‌رود و دقیقاً به هدف برخورد می‌کند؛ اما این شاید حتی یک درصد ماجرا هم نباشد.

زینب طهرانی‌مقدم در بخش دیگری از سخنان خود به بیان خاطراتی از دوران کودکی و دلتنگی‌هایش برای پدر پرداخت و گفت: من از بچگی، مثل همه دخترها، عاشق پدرم بودم و همیشه چشمم به در بود که ایشان چه زمانی به خانه می‌آیند. یادم هست اولین نامه‌هایی که در کلاس اول برایشان نوشتم، برای ایشان بسیار دوست‌داشتنی بود. از نقاشی‌ها و نامه‌های ما نگهداری می‌کردند. اولین نامه‌ای که برای ایشان نوشتم، عکس خودم را کشیدم و نوشتم: «تقدیم به پدری که نیست.» همین عبارت «نیست» را چند بار پشت سر هم در صفحه نوشتم.

او ادامه داد: این انتظار را از همان بچگی داشتم. یادم هست وقتی جنگ تمام شده بود، می‌دیدیم که همه پدرها حضور دارند. وقتی به مهمانی می‌رفتیم، برای من این سؤال وجود داشت که چرا همه هستند، اما پدر من نیست؟ همیشه از این موضوع تعجب می‌کردم؛ چون پدرم هیچ‌وقت حضور نداشت. یادم هست شب‌های طولانی زمستان بود و محله‌ای که در آن زندگی می‌کردیم، حالت بیابانی داشت؛ تاریک و سرد بود. مادرم برایمان نقاشی نوشابه می‌کشید؛ مثلاً ۳۰ یا ۵۰ تا. هر شب یکی از آن‌ها را به ما می‌داد تا رنگ کنیم و می‌گفت با رنگ کردن آن‌ها، بابا می‌آید.

طهرانی‌مقدم با اشاره به اینکه این خاطرات با وجود سختی‌های آن دوران، برایش یادآور لحظاتی شیرین هستند، بیان کرد: شاید شنیدن این انتظار برای شما تلخ باشد، اما برای من شیرین بود. یعنی الان از آن لحظات خاطره بدی ندارم و آن روزها برایم سیاه نیستند؛ اتفاقاً خاطرات قشنگی هستند، چون همیشه به دیدار پدرم ختم می‌شدند. به دیدن ایشان می‌رسیدم و همیشه هم برایمان سوغاتی‌های خوبی می‌آوردند. همیشه همه‌چیز به خیر و خوشی ختم می‌شد.

او در پایان با اشاره به روحیه شاد و امیدبخش شهید حسن طهرانی‌مقدم خاطرنشان کرد: پدرم اصلاً دوست نداشت ما غر بزنیم یا شکایت کنیم. ایشان واقعاً شخصیت بسیار شادی داشتند؛ بسیار پرانرژی، پرامید و باانگیزه بودند، به‌طوری‌که هرکسی کنارشان می‌نشست، سرشار از ایده، هدف و عشق به زندگی می‌شد.

*شهید طهرانی‌مقدم شخصیتی فراتر از یک اسطوره بود*

معصومه سپهری، نویسنده کتاب «مرد ابدی»، با اشاره به روند نگارش این کتاب گفت: انتخاب عنوان کتاب «مرد ابدی» نیز برای من بسیار عجیب بود. شاید در ابتدا واقعاً به معنای آن توجه نکرده بودم، اما این عنوان مدام در ذهنم تکرار می‌شد. من واقعاً دوست داشتم عنوان کتاب «مرد ابدی» باشد. بعضی‌ها می‌گفتند عنوان خوبی نیست، اما واقعیت این است که هرچه بیشتر پیش می‌رفتم، معنای این عنوان برایم روشن‌تر می‌شد.

سپهری درباره ویژگی شخصیتی شهید طهرانی‌مقدم گفت: شخصیت حاج‌آقا نیز به‌گونه‌ای بود که حتی کسی که یک روز یا یک ساعت با ایشان بوده، می‌تواند درباره ایشان صحبت کند. از طرف دیگر، افرادی مانند سردار سیدمجید موسوی و مهندسان دیگری را نیز به خواست خودشان در این روایت‌ها داشتیم که سال‌های طولانی با ایشان همراه بودند و روایت‌های این بزرگواران نیز به پیچیدگی موضوع اضافه می‌کرد.

نویسنده کتاب افزود: خیلی مراقب بودم که گرفتار شیفتگی نسبت به سوژه نشویم. سعی می‌کردم از ابعاد مختلف به موضوع نگاه کنیم. شاید لطف خدا و شاید تنوع و تکثر راویانی که با آن‌ها ارتباط داشتم، باعث شد ابعاد بیشتری از این شخصیت آشکار شود. نکته عجیب این است که هنوز روایت‌های تازه‌ای از این کتاب به دست ما می‌رسد.

 

سپهری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به توصیه سردار موسوی و ضرورت ثبت خاطرات و مجاهدت‌های فعالان عرصه موشکی کشور گفت: موضوع دیگری نیز با توصیه سردار موسوی مطرح شد. واقعاً وقتی ایشان درباره این کار صحبت می‌کردند، تلاش‌هایشان بسیار ستودنی و عجیب بود. گاهی احساس می‌کردم زمانی خواهد رسید که دیگر فرصت دیدار یکدیگر را نداشته باشیم و این کتاب باید بتواند روح این انسان‌ها را به مردم معرفی کند؛ نه‌فقط شهید طهرانی‌مقدم، بلکه روح انسان‌هایی که بار مبارزه را در خط مقدم بر دوش دارند.

نویسنده کتاب ادامه داد: ایشان فرمودند درباره مسائل مربوط به سوخت نیز تحقیق کنیم. ما سراغ فردی رفتیم که شاید باورتان نشود از همان روزهای نخست با او مصاحبه داشتیم. هرچه اطلاعات من کامل‌تر می‌شد و درک بیشتری از موضوع پیدا می‌کردم، پرسش‌هایمان نیز جدی‌تر و عمیق‌تر می‌شد. این پرسش‌ها نشان می‌داد که تا چه اندازه به ابعاد مختلف ماجرا وقوف پیدا کرده‌ایم. بخش‌هایی از این ماجرا را برایمان تعریف کردند که شنیدن آن‌ها بسیار سخت بود.

بجنگ لشکر رستم، بجنگ رحم نکن

در ابتدای این نشست، میلاد عرفان‌پور به سرودن ابیاتی پرداخت:

وطن، بجنگ، دمادم، به جنگ

رحم نکن وطن، به جنگ دمادم بجنگ

رحم نکن بزن به خط مقدم، بجنگ رحم نکن

مگر نه رحم به قابیل، مرگ انسان است

در این نبرد دودم، بجنگ رحم نکن

نداشت حرمله رحمی به شیرخوار تو هم

محرمی‌ست مجسم، به جنگ رحم نکن

مگر نه سرد نشد داغ شرجی میناب

به شور و شعله در این غم، بجنگ رحم نکن

بدان که لحظه تردید، لحظه مرگ است

به هوش مصمم، به جنگ رحم نکن

به جنگ لشکر پیروز حیدر کرار

به جنگ لشکر رستم

بجنگ رحم نکن

فراهم است به میدان سلاح

بجنگ رحم مکن

مباد آنکه دوباره تو را یتیم کنند

رسیده زاده ملجم، به جنگ رحم مکن

به خون روشن، خط قرمز و خون روشن آن مرد

خط قرمز بود نمانده فرصت ماتم، بجنگ رحم مکن

کمان بگیر که آرش تویی در این پیکار

بدوزشان به جهنم، بجنگ رحم نکن

کمان بگیر که آرش تویی در این پیکار

بدوزشان به جهنم، بجنگ رحم مکن

امید نیست به پایان جنگ جز با جنگ

امید عالم و آدم، به جنگ رحم نکن

رجز بخوان، میهن سلحشور و قهرمانم

که یاوه‌های یزید دوران جواب دارد

نه پای ما را مجاز مانده برای ماندن

نه چشم ما لحظه‌ای تمنای خواب دارد

وطن، به پوست هر شهید

قسم به آیات فتح قرآن که فاتحانیم هنوز

دنیا حساب دارد کتاب دارد

چقدر شب می‌شکافد این رود روشنایی

چقدر این مرز پرگهر آفتاب دارد

در ادامه میلاد عرفان‌پور، غزلی دیگر با محوریت میدان‌داری مردم در شب‌های جنگ رمضان سرود:

خیابان، خیابان، خیابان، خیابان

به میدان بیایید، مردم، به میدان

مبادا که از شیر خالی شود شهر

که آن گرگ‌ها تیز کردند دندان

به دست مصمم بگیرید پرچم

به دست شما مانده چشم شهیدان

کمین کرده دشمن به هر کوی و برزن

که جمع شما را ببیند پریشان

کمانی چو آرش بیارید، مردم

سلاحی بیارید از عشق و ایمان

حماسی بیایید، مردم، حماسی

رجزخوان بیایید، مردم، رجزخوان

دریغ است ایران که ویران شود، آه دریغ است ایران

شمایید و باران اشک و توسل

شما را چه باک است از بمباران

بیایید، «ان تنصرالله» بر لب

که یاری شوید از خداوندِ قرآن

شب قدرتان در حضور است

اینک به میدان بیایید، مردم به میدان

به میدان بیایید، مردم، به میدان

سوختن قسمت درختانی‌ست که به آزادگان نپیوستند

در ادامه، رضا صمدیان درباره آزادگی، مقاومت و پیوند ناگسستنی ملت‌های آزاده، به سرودن ابیاتی پرداخت:

فرمود به سرو: «گفت کسی، میوه‌ای نمی‌آری؟»

جواب داد که آزادگان تهی‌دستند

سرو ایران‌زمین و نخل عراق

عهد و پیمان دوستی بستند

این درختان کنار هم

سروهای بلند و آزاده

سرهای همیشه آماده

دست‌پر می‌روند از این میدان

گرچه آزادگان تهی‌دستند

شاخه‌ها را اگرچه می‌برند

برگ‌ها را اگرچه می‌ریزند

وای از آن ساعتی که برخیزند

ریشه‌هایی که در زمین هستند

از درختان، تبر چه می‌خواهد؟

غیر هیزم مگر چه می‌خواهد؟

قبل هیزم شدن به پا خیزید

شاخه‌ها را هنوز نشکستند

ای درختی که بی‌خبر هستی

ای درختی که بی‌خبر هستی

هدف بعدی تبر هستی

سوختن قسمت درختانی است

که به آزادگان نپیوستند

ای درختان پوچ و بی‌غیرت

سایه‌خواران خفته در خفت

تبر و اره‌برقی و آفت

دل به ترسیدن شما بستند

ای خوش آن شاخه‌ها که افتادند

ای خوش آن شاخه‌ها که افتادند

سر ندادند، ناله سر دادند

ای صبا، شاخه‌ها را ببین که سرمستند

تو همانی که دشمنت هرگاه

از شکوهت شنید، می‌لرزید

از کس نام نیک تو در عرش

روح شاه شهید خشنود است

وی که از ترس تیغ تو در خاک

استخوان یزید می‌لرزید

وقتی از شعله سر درآوردی

مثل ققنوس پر درآوردی

تو چه کردی که وقت کشتن تو

دست آتش شدید می‌لرزید؟

سنگ‌ها را اسیر خود کرده

بنده سر به زیر خود کرده

برکه با اینکه عمری

از درد سنگ‌های پلید می‌لرزید

سربلند و غیور می‌مانیم

تا زمان ظهور می‌مانیم

پرچم سرفراز ما که دل است

در مزار شهید می‌لرزید

شب ترس و فرار را دیدید، سایه ذوالفقار را دید

در ادامه این نشست، محمد رسولی سروده‌ای حماسی در وصف همبستگی مردم ایران، مقام شهدا، ایستادگی در برابر دشمنان و امید به پیروزی سرود:

تجلی‌گاه عشق و اتحاد مردم است اینجا دست شما

نفهمیدند ایران امام هشتم است اینجا

چه ایرانی که آتش پا نگیرد در گلستانش

چه ایرانی که آن را می‌شناسیم از شهیدان

شهیدانی که هر یک دست حق در آستین بودند

شهیدانی که هر یک آیه فتحی بدون ادعا برافراشتند

عالم را کسی نشناخت تا امروز تهرانی‌مقدم را

چه گوهرهای نایابی گرفتیم روزگار از ما

پر از داغیم و افسوسیم از این زخم‌ها

اما برایم آخر این ماجرا روشن، چنان روز است

که در این جنگ حتماً خون حاجی‌زاده پیروز است

اگر از زخم، ای مردم، هزاران مثنوی دارید

به عطر چادر زهرا دل خود را قوی دارید

همان بانو که بر زن‌های عالم سروری کردند

و هر جا که گره افتاد، زهرا مادری کرده است

ببر این نام را، این نام دل‌ها را خدایی کرد

همان نامی که در میدان مین معبرگشایی کرد

علی از او مدال جان‌فشانی در احد دارد

شلمچه عطر او را همچنان در خاک خود دارد

ببین که سروها از باد پاییزی نمی‌ترسند

بسیجی‌های زهرا هرگز از چیزی نمی‌ترسند

خوب می‌داند کسی که امتحان داده است

خدا در تنگناها قدرت خود را نشان می‌دهد

خیال ما ز پایان خوش این جنگ آسوده است

که پیروزی است هر جایی که امت با ولی بوده است

نمی‌فهمیم تسلیم و نمی‌دانیم

سازش را رها هرگز نخواهد کرد

ایران دین و دانش را

پرچمی که به روی شانه ماست

سند افتخار خانه ماست

چشم دنیاست محو غیرت ما

زورگویی نرفته در کتمان

از تصور فراتر است اینجا

خاک «الله‌اکبر» است اینجا

چشم دنیا چو ما صبور ندید

مردمی این‌چنین غیور ندید

حرف امروز، حرف دیروز است

ملت، یا حسین، پیروز است

میهن ما سرود هم‌عهدی است

در تکاپوی حضرت مهدی

جنگ ما جنگ جهل و ادراک است

طمع دشمنان به این خاک است

آنچه هرگز ندیده، ذلت ماست

دردش از اتحاد ملت ماست

ای که در فکر نفت ایرانی

ما بمانیم و تو نمی‌مانی

این وطن وحشت همیشه‌تان

می‌زند تیشه را به ریشه‌تان

موشک ما گواه شد در جنگ

برود میخ آهنین در سنگ

شب ترس و فرار را دیدید

سایه ذوالفقار را دید

دل ما را ببین، امید اینجاست

خانه رهبر شهید اینجاست

رهبرم رهبر شهیدان بود

او که چشم و چراغ ایران بود

از غمش بغض در گلو داریم

کینه قاتلان او داریم

او به ما یاد داد طوفان را

دل سپردن به نام ایران

پرچم ماست سبز و پاینده

با توام، ای مرد بازنده

آری، از خشم ما لبالب باش

نام ما می‌بری، مؤدب باش

تو نابودی تمدن ما

نرسد دست تو به ناخن ما

عوض آنکه یاوه سَق بزنیم

کاش تاریخ را ورق بزنیم

بی‌خرد، قهرمان نخواهی شو

تو رئیس جهان نخواهی شو

آید از راه صبح بیداری

صاحبی دارد این جهان

*برقص، بیرق عزت، در اوج طوفان‌ها*

در ادامه، علی‌محمد مؤدب، شاعر، درباره جایگاه شهید تهرانی‌مقدم، ایستادگی ملت ایران و حماسه‌آفرینی مردان و زنان این سرزمین، به سرودن شعری پرداخت:

به ایستادن آن دم که سنگ می‌بارند 

به کوه بودن آن لحظه‌ها که دشوارند 

به دیدگان مصمم، به سینه‌های ستبر 

به بازوان دلیران پیکار

به پهلوان‌مردان مردِ گاه نبرد

 که خم به ابروی خود نمی‌آرند

به اضطراب دل مهربان شیرزنان دمی 

که روح خدا دست بر دعا دارند

به مشت‌های گره‌کرده دست‌های نوزادان 

از آن دقیقه که پا روی خاک بگذارند

به جوهر قلم قاضیان راه دم که 

حلق خائن در هر لباس بفشارند

قسم به خون شهیدان، به اشک راهروان 

که روز واقعه، گردان جنگ بسیارند

قسم که این همه، ای بیرق عزیز امید

 به هرچه قله، تو را جاودانه می‌کارند

در این شبانه که گرگان چهار سو خوارند

 شکوهمند شبانان قصه بیدارند

برقص، بیرق عزت، در اوج طوفان‌ها رها

برقص، علمدارانت هوشیارند