از تخریب حریم تا نفوذ آب باران به قلب نسخه‌های کهن
به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرنگار مهر، در روزهای اخیر تصاویری از باران خوردن و خیس شدن نسخ خطی و بخشی از کتابخانه مجتبی مینوی در خبرها موجب ناراحتی اهالی فرهنگ شد، میراث گران‌بهای استاد مجتبی مینوی، به عنوان یکی از استوانه‌های فرهنگ و ادب پارسی و گنجینۀ بی‌بدلیل اسناد و کتاب‌های کهن، این روزها در خطر نابودی قرار گرفته است. آنچه در این متن از زبان دکتر محمد دهقانی یکی از اعضای هیئت امنای کتابخانه روایت می‌شود، گواهی تلخ بر زنجیره‌ای از بی‌تدبیری‌ها، اهمال مدیران پژوهشگاه علوم انسانی و وزارت علوم، و خسارت‌هایی است که در سایۀ غفلت مسئولان ذی‌ربط، سرمایه‌های ملی کشور را تهدید می‌کند؛ فاجعه‌ای که اگر امروز برای مرمت اساسی و نجات این میراث چاره‌ای اندیشیده نشود، فردا برای حسرت خوردن بسیار دیر خواهد بود.
محمد دهقانی در یادداشتی نوشته است:
بی‌اعتنایی پژوهشگاه علوم انسانی و وزارت علوم به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های فرهنگی کشور، یعنی خانه و کتابخانه و مرکز اسناد مجتبی مینوی، حقیقتاً مایۀ تأسف است. من آنجا کاره‌ای نیستم. یکی از اعضای هیئت امنای فعلی کتابخانه‌ام که برحسب احساس وظیفۀ علمی و اخلاقی و میهنی خود سال‌هاست که به یاری جمعی از همکاران علاقه‌مند دانش‌دوست قدری از وقت و توان خود را صرف تحقیق در این کتاب‌ها و اسناد و باز شناساندن آنها به جامعۀ علمی کشور کرده‌ام. هیچ اختیاری هم برای ادارۀ آن کتابخانه ندارم. اداره و نگهداری و محافظت از آنجا به عهدۀ پژوهشگاه علوم انسانی و در نهایت وزارت علوم است.
در ایام جنگ که نگران کتابخانه بودم و شهر سراسر تعطیل بود روزی سرزده به آنجا رفتم و متوجه شدم که بر اثر بمباران آسیب‌هایی به پنجره‌ها و تهویه‌ها وارد شده است، ولی کتاب‌ها و اسناد خوشبختانه سالم مانده بودند. مسئولان پژوهشگاه هشت ماه است به خود زحمت نداده‌اند که حتی همان پنجرۀ آسیب‌دیده و شیشۀ شکسته را تعمیر کنند و ما دیروز ضمن کوشش برای جابجایی و خشک کردن کتاب‌های آب باران خورده مشغول چسب‌کاری شیشه و پنجره بودیم تا مانع نفوذ باد و سرما بشویم.
رئیس پژوهشگاه تنها عضو حقوقی هیئت امنای کتابخانه و رئیس آن است. از رئیس پیشین، دکتر موسی نجفی، البته انتظاری نداشتم و او هم هرگز به خود زحمت نداد که سراغی از کتابخانۀ مینوی بگیرد. از رئیس فعلی پژوهشگاه و هیئت امنا که ابداً خبری ندارم و نامشان را هم نمی‌دانم، اما خوب است که بدانند به لحاظ حقوقی مسئول حفظ و نگهداری ساختمان کتابخانه و محتویات آن‌اند.
چندی پیش ساختمان قدیمی کنار کتابخانه را از بن برکندند و برجی بلند به جای آن کاشتند و بخشی از شیروانی کتابخانه را هم با این عنوان که در حریم آنهاست خراب کردند. تا جایی که خبر دارم هیچ مهندس یا کارشناسی از جانب پژوهشگاه بر عملیات به‌اصطلاح عمرانی و در واقع ویرانگر سازندگان برج نظارت نکرد و دیروز شد آنچه نباید می‌شد. گرفتگی ناودان آب را از پشت بام به طبقۀ سوم و از آنجا به فضای اصلی کتابخانه سرازیر کرده بود.
خسارتی که کتاب‌ها دیده‌اند دیگر جبران پذیر نیست. این کتاب‌های کهن بی‌نظیر را دیگر نمی‌شود از بازار خرید و جایگزین نسخه‌های پیشین کرد. مینوی اگر زنده می‌بود و چنین فاجعه‌ای را می‌دید لابد از غصه سکته می‌کرد. با همۀ نگرانی‌ای که در ایام جنگ داشتم، کتابخانه از حملۀ آمریکا و اسرائیل جان سالم به درد برد اما از بی‌تدبیری و بی‌اعتنایی مسئولان و مدیران پژوهشگاه و وزارت علوم نه. گوشه‌هایی از سقف بلند کتابخانه الان فرو ریخته و دیوارها خیس آب‌اند.
دیروز همکارانم سعی کردند کتاب‌ها را با پنکه و سشوار خشک کنند، اما تعمیر سقف و دیوارها و پشت‌بام کتابخانه خدا می‌داند موکول به کی و کِی بشود!
