تلاش یک زندانی برای فرار از تنهایی؛ ایدهای که از «بک تو بلک» شکل گرفت

محسن اردستانی کارگردان فیلم کوتاه «این تماس از زندان برقرار میشود» که در چهلوسومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران حضور دارد در گفتگو با خبرنگار مهر درباره فیلمش گفت: ایده اولیه فیلم پس از تماشای نمایش «بک تو بلک» به کارگردانی سجاد افشاریان شکل گرفت. از آنجا ایده شخصیتی که برای رهایی از تنهایی در زندان، تماس تلفنی برقرار میکند، توجه من را جلب کرد. البته در حال حاضر جزئیات دقیق ارتباط آن نمایش با ایده اولیه فیلم را به خاطر ندارم، اما هسته اصلی داستان از همانجا شکل گرفت. پس از آن، بهتدریج با کمک دوستانم روی فیلمنامه کار کردیم و چند ماه برای نوشتن آن زمان گذاشتیم.
وی درباره روند تولید و انتخاب مکانی واقعی برای لوکیشن توضیح داد: با توجه به داستان فیلم، به همراه گروه طراحی صحنه و آقای مهدینژاد، چند زندان را برای انتخاب لوکیشن بررسی کردیم. از جمله به زندان رجایی شهر کرج سر زدیم اما سلولهای آن برای کار ما کوچک بود. در نهایت، زندان قصر را بررسی کردیم. برایم بسیار مهم بود که فضای زندان امکان اجرای دکوپاژ مورد نظر را فراهم کند و محدودیتهای لوکیشن مانع اجرای ایدههای بصری فیلم نشود. این موضوع یکی از معیارهای اصلی ما در انتخاب محل فیلمبرداری بود.
این کارگردان درباره انتخاب بازیگران اظهار کرد: یکی از پیشنهادهای حسین محمدی واله تهیهکننده فیلم، این بود که بازیگرانی را انتخاب کنیم که پیشتر تجربه ایفای نقش در فضای زندان را نداشته باشند یا دستکم کمتر در چنین موقعیتهایی دیده شده باشند. طبیعتاً انتخاب بازیگرانی که پیشتر در نقش زندانی ظاهر شدهاند، میتوانست گزینه سادهتری باشد بهویژه اینکه برخی از این بازیگران از چهرههای شناختهشده و حرفهای هستند. با اینحال، ترجیح دادیم سراغ بازیگرانی برویم که علاوه بر توانایی حرفهای، مخاطب پیشتر آنها را در قاب سلولهای زندان ندیده باشد. عرفان ابراهیمی و پوریا سلطانزاده از جمله گزینههایی بودند که با این رویکرد انتخاب شدند.
وی در پاسخ به این پرسش که برای فضاسازی زندان تا چه اندازه به واقعگرایی و جزئیات توجه داشته است، گفت: یکی از ویژگیهای همکاری با گروه حرفهای این بود که طراح صحنه ما به جزئیات اهمیت زیادی میداد. من نیز پیش از تولید و در جریان آمادهسازی فیلم، آثار سینمایی و مجموعههای تلویزیونی ایرانی و خارجی متعددی را بررسی کردم تا بتوانم جزئیات و ویژگیهای فضای زندان را بهتر بشناسم و در فیلم به کار بگیرم. طبیعتاً گاهی محدودیتهای محیطی و مشکلات اجرایی اجازه نمیدهند نتیجه دقیقاً مطابق آنچه در ذهن داریم شکل بگیرد اما تلاش من و گروه این بود که با کمک طراح صحنه حرفهای و سایر عوامل، به فضایی نزدیک به واقعیت برسیم.
اردستانی درباره شخصیت اصلی فیلم که یک زندانی با حکم حبس ابد است، توضیح داد: در واقع، حرف اصلی من این است که همه انسانها برای فرار از تنهایی تلاش میکنند؛ چه افرادی که در زندان هستند و چه کسانی که بیرون از زندان زندگی میکنند. حتی ممکن است افرادی که بیرون از زندان هستند، تلاش بیشتری برای رهایی از تنهایی خود داشته باشند. شخصیت سیامک، با بازی عرفان ابراهیمی، نیز در پی آن است که فضای تنهایی خود را محدودتر کند و راهی برای فاصله گرفتن از آن بیابد. او به دنبال نوعی امید است تا بتواند شرایطش را تحملپذیرتر کند.
وی افزود: در طراحیهای اولیه، قصد داشتم این مفهوم را به شکل گستردهتری در شخصیتها و فضای اثر بازتاب دهم اما به این نتیجه رسیدم که پرداخت کامل به چنین موضوعی شاید در فیلم کوتاه نگنجد.
این کارگردان درباره ظرفیتهای فیلم کوتاه اظهار کرد: به نظرم فیلم کوتاه میتواند یکی از پلههای ترقی و مسیری برای ورود به عرصههای جدیتر فیلمسازی باشد. در ایران، بسیاری از فیلمسازان از فیلم کوتاه بهعنوان سکوی پرتابی برای ورود به حوزههایی مانند ساخت تلهفیلم، سریال یا فیلم بلند استفاده میکنند. البته فیلمسازانی هم هستند که بهصورت تخصصی در حوزه فیلم کوتاه فعالیت میکنند.

وی با اشاره به جشنواره فیلم کوتاه تهران بیان کرد: جشنواره فیلم کوتاه تهران میتواند سکوی پرتاب مهمی برای حضور در جشنوارههای بینالمللی باشد. البته منظورم این نیست که جشنوارهها تنها معیار ارزشگذاری آثار هستند؛ بلکه اهمیت آنها در ایجاد فرصت تعامل، معرفی آثار و فراهم کردن امکان دیده شدن فیلمهاست. به هر حال، فیلمسازان معمولاً اثر تولید میکنند تا مخاطب آن را ببیند و با آن ارتباط برقرار کند.
اردستانی در پایان تاکید کرد: جشنواره فیلم کوتاه تهران رویدادی بسیار مهم است و حتی میتوان گفت جایگاه آن در برخی زمینهها با جشنواره فیلم فجر نیز قابل مقایسه است. تا جایی که اطلاع دارم، در انتخاب و داوری برخی آثار کوتاه در جشنواره فجر نیز ممکن است نظرها و پیشنهادهایی که در جشنواره فیلم کوتاه تهران مطرح شدهاند، تأثیرگذار باشند. همچنین این جشنواره میتواند مسیری برای معرفی آثار کوتاه به رویدادهای مهم بینالمللی، از جمله فرایندهای مرتبط با اسکار، فراهم کند.
فیلم کوتاه «این تماس از زندان برقرار میشود» به نویسندگی و کارگردانی محسن اردستانی رستمی و تهیهکنندگی حسین محمدی واله ساخته شده است. این فیلم در فضایی درام و احساسی روایت میشود و داستان آن در ارتباط با موقعیتی شکل میگیرد که یک تماس تلفنی، زمینهساز شکلگیری ارتباطی میان ۲ سوی دیوارهای زندان میشود. فیلم تلاش دارد با تمرکز بر روابط انسانی و مفهوم ارتباط، تصویری از تنهایی، دلتنگی و نیاز انسان به شنیدهشدن ارائه دهد.
عرفان ابراهیمی و پوریا سلطانزاده به عنوان بازیگران اصلی در این فیلم ایفای نقش میکنند و پانتهآ کیقبادی و علی ولیانی نیز دیگر بازیگران «این تماس از زندان برقرار میشود» هستند.