اخراج نیلوفر شادمهری از فرانسه؛ هراس از قدرت نرم ایران
سعید الهی، کارشناس فرهنگ و رسانه، در گفتوگو با خبرنگار مهر، اخراج دکتر نیلوفر شادمهری از فرانسه در قبال خطا و اخراج دو دیپلمات نامطلوب سفارت فرانسه در تهران را اقدامی سیاسی و هدفمند دانست و گفت: این تصمیم را نمیتوان صرفاً یک رفتار اداری یا دیپلماتیک تلقی کرد. وقتی یک چهره فرهنگی و دانشگاهی بدون اتهام مشخص از کشوری اخراج میشود، باید درباره انگیزه واقعی این تصمیم پرسش کرد.
وی افزود: دکتر شادمهری برای جامعه ایرانی صرفاً یک رایزن فرهنگی نیست. او نویسنده کتاب «خاطرات سفیر» و چهرهای دانشگاهی است که سالها در فرانسه تحصیل کرده و با حفظ حجاب و هویت فرهنگی خود، مدرک دکترای خود را از این کشور دریافت کرده است.
الهی ادامه داد: «خاطرات سفیر» نیز به دلیل محتوای فرهنگی و روایت تجربه یک زن مسلمان ایرانی در جامعه فرانسه، جایگاه ویژهای پیدا کرد و تقریظ رهبر معظم انقلاب بر این کتاب بر اهمیت آن افزود. بنابراین برخورد با چنین شخصیتی را نمیتوان از زمینه فرهنگی و هویتی آن جدا کرد.
این تهیهکننده سینما تصریح کرد: به نظر من مسئله فقط شخص نیلوفر شادمهری نیست؛ مسئله روایتی است که او نمایندگی میکند. ایران دارای یک پشتوانه تمدنی و فرهنگی گسترده است و طبیعی است که حضور این فرهنگ در فضای علمی و اجتماعی اروپا برای برخی جریانهای سیاسی خوشایند نباشد.
وی گفت: امروز رقابت بزرگی بر سر روایت ایران در جهان شکل گرفته است. ایران تلاش میکند چهرهای فرهنگی، تاریخی و تمدنی از خود ارائه دهد، در حالی که برخی جریانهای سیاسی در غرب و منطقه ترجیح میدهند ایران صرفاً از دریچه مناقشات سیاسی و امنیتی دیده شود.
الهی افزود: نمیتوان با قطعیت درباره انگیزههای پشت پرده این تصمیم سخن گفت، اما همسویی منافع برخی دولتهای غربی، آمریکا و برخی محافل سیاسی در غرب برای محدود کردن نفوذ فرهنگی ایران، موضوعی قابل تأمل است. در این میان، دیپلماسی فرهنگی یکی از مهمترین ابزارهای قدرت نرم ایران محسوب میشود.
وی با انتقاد از رفتار دولت فرانسه اظهار کرد: فرانسه همواره خود را مدافع آزادی اندیشه، گفتوگوی فرهنگی و تنوع فرهنگی معرفی کرده است. اما اگر یک زن ایرانی محجبه که در دانشگاههای فرانسه تحصیل کرده و سالها در حوزه فرهنگ فعالیت کرده، بدون اتهام مشخص هدف چنین تصمیمی قرار میگیرد، این ادعاها با یک پرسش جدی مواجه میشود.
الهی در پایان گفت: فرهنگ ایرانی و اسلامی را نمیتوان با اخراج یک دیپلمات یا محدود کردن فعالیت یک چهره فرهنگی از اروپا حذف کرد. کتاب، اندیشه و هویت فرهنگی مرز نمیشناسد. اگر هدف این اقدام جلوگیری از حضور روایت ایرانی در اروپاست، باید گفت فرانسه با اخراج یک فرد، در واقع با یک فرهنگ و یک تمدن روبهروست؛ و فرهنگ را نمیتوان اخراج کرد.
