صبر آزادگان، روایت پیروزی ملت ایران است/آفت روایت دفاع مقدس، اغراق است
به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرنگار مهر، به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان سرافراز به میهن، نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» با محوریت بازخوانی مجاهدتهای خانواده آزادگان و مسئولان ادوار امور مفقودین، به همت مؤسسه فرهنگی پیام آزادگان و با مشارکت نهادهای دفاع مقدس در سالن قصر شیرین موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس برگزار شد.
مریم شادی، رئیس سازمان نشر آثار و ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس، در نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» با اشاره به جایگاه آزادگان و خانوادههای آنان گفت: آنچه امروز بیش از هر چیز به آن نیاز داریم، صبر و شکیبایی است؛ همان صبری که آزادگان در دوران اسارت به معنای واقعی کلمه به نمایش گذاشتند.
وی با خیرمقدم به آزادگان و خانوادههای آنان اظهار کرد: بسیار خوشحالیم که امروز در حضور آزادگان و خانوادههای محترمشان گرد هم آمدهایم و امیدواریم این برنامه زمینهای برای ادامه فعالیتها و کنکاش بیشتر درباره مجاهدتهایی باشد که در حوزه دفاع مقدس و مقاومت صورت گرفته است.
شادی افزود: به نظر میرسد مهمترین درسی که این جلسه میتواند برای ما داشته باشد، همان صبری است که از محضر آزادگان میآموزیم. آنان در جایجای میهن اسلامی و بهویژه در دوران اسارت، مفهوم صبر را به معنای واقعی کلمه ترجمه کردند و ترجمان صبر آنان، پیروزیهایی است که امروز در اختیار داریم.
رئیس سازمان نشر آثار و ارزشهای مشارکت زنان در دفاع مقدس با اشاره به گذشت سالها از دوران اسارت آزادگان گفت: امروز که به چهره و موهای سپید این عزیزان نگاه میکنیم، میبینیم چه زمان زیادی بر آنها گذشته و ما همچنان از فهم ابعاد مجاهدت و صبر آنان عقب هستیم. امیدواریم با برگزاری چنین برنامههایی بیش از پیش قدر آزادگان و خانوادههای معظم آنان را بدانیم و بتوانیم خدمتی در شأن این عزیزان ارائه کنیم.
وی در ادامه از فعالیت «کارگروه آزادگان» در این سازمان خبر داد و گفت: در سازمان، کارگروهی با عنوان «کارگروه آزادگان» داریم که تعدادی از همسران و خانوادههای آزادگان در آن حضور دارند و برنامههای فرهنگی، اجتماعی و هنری برای این عزیزان تدارک دیده شده است.
شادی از آزادگان و خانوادههای آنان دعوت کرد در این کارگروه حضور پیدا کنند و افزود: امیدواریم بتوانیم با حضور و همراهی آزادگان، خانوادهها و صاحبنظران، در مسیر خدمتگزاری به این قشر گامهای مؤثرتری برداریم.
روایت آزادگان باید پیش از آنکه تحریف شود، ثبت شود
سردار عباس بایرامی، رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس، در نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» با اشاره به اهمیت ثبت خاطرات و تجربیات آزادگان گفت: امروز در مقطعی حساس و تاریخی قرار داریم و باید با تکیه بر روحیه آزادگی و استقامت، برای عبور از این شرایط تلاش کنیم.
وی با بیان اینکه هدف این نشست، شنیدن و ثبت روایتهای آزادگان است، اظهار کرد: در سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس، اسناد و روایتهای بسیاری جمعآوری شده، اما همچنان ناگفتههای فراوانی وجود دارد که باید ثبت و ضبط شود.
بایرامی تأکید کرد: اگر این روایتها امروز ثبت نشوند، در آینده ممکن است افرادی روایتهایی ارائه کنند که با واقعیت و شأن کسانی که برای کشور ایثار و مجاهدت کردهاند، همخوانی نداشته باشد.
رئیس سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس با درخواست از آزادگان و خانوادههای آنان برای ثبت خاطراتشان گفت: از شما درخواست میکنم در ثبت و انتقال روایتهایتان به ما کمک کنید تا این خاطرات به شکل مفصل ثبت و برای آیندگان حفظ شود.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: صبر، استقامت و پایداری آزادگان که در دوران اسارت به نمایش گذاشته شد، بتواند الگویی برای جامعه امروز باشد.
در سال ۶۹ تبادل بزرگ آزادگان آغاز شد
مجید شاهحسینی، معاون اجرایی وقت کمیسیون اسرا و مسئولان ایرانی در دوران دفاع مقدس، در نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» با اشاره به روند بازگشت آزادگان به کشور گفت: بازگشت آزادگان در سال ۱۳۶۹، یکی از مهمترین مقاطع پس از پایان جنگ تحمیلی بود که با مذاکرات و اقدامات کمیسیون اسرا و مسئولان ایرانی انجام شد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده در دوران دفاع مقدس اظهار کرد: در طول جنگ تحمیلی و از سال ۱۳۶۰ تا دیماه ۱۳۶۸، در مجموع ۹۶۹ نفر از آزادگان و ۲۳ نفر از بانوان به کشور بازگشتند.
شاهحسینی ادامه داد: پس از پایان جنگ، روند تبادل گسترده اسرا از سال ۱۳۶۹ آغاز شد و در مراحل مختلف، شمار زیادی از آزادگان ایرانی به کشور بازگشتند.
وی افزود: در یکی از مراحل این تبادل، بیش از ۱۸ هزار نفر از افرادی که توسط عراق دستگیر شده بودند، ثبتنام شدند و در نهایت حدود ۲۰ هزار نفر از آزادگان در این مرحله به کشور بازگشتند. در مرحله دیگری نیز در مهرماه ۱۳۶۹، ۶۳۹ نفر از آزادگان به کشور بازگردانده شدند.
معاون اجرایی وقت کمیسیون اسرا و مسئولان ایرانی در دوران دفاع مقدس با اشاره به روند مذاکرات از ماههای پیش از آغاز تبادل گسترده گفت: مذاکرات و اقدامات مربوط به بازگشت آزادگان از ماههای پیش از آن آغاز شده بود و در نهایت شمار قابل توجهی از آزادگان جنگ تحمیلی به کشور بازگشتند.
وی همچنین بر اهمیت ثبت و حفظ اسناد و اطلاعات مربوط به آزادگان تأکید کرد و گفت: آمار و اسامی آزادگان و جلسات مرتبط با روند بازگشت آنان موجود است و باید این اطلاعات برای ثبت در تاریخ و استفاده آیندگان حفظ و ساماندهی شود.
آزادگان در اسارت، حیثیت و اعتبار ملت ایران را حفظ کردند
غلامعلی قاسمی، مدیرعامل انتشارات پیام آزادگان، با تأکید بر ضرورت ثبت و ضبط تاریخ و فرهنگ دفاع مقدس و آزادگان گفت: یکی از موضوعات مهمی که باید درباره آزادگان مورد توجه قرار گیرد، حفظ حیثیت و اعتبار ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی در دوران اسارت است؛ موضوعی که آزادگان ایرانی در تمام مراحل اسارت از آن صیانت کردند.
وی در نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» که به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد شهدای دفاع مقدس و شهدای جنگ ۱۲روزه، اظهار کرد: در برابر ایثار و فداکاری شهدا، هر خدمتی که انجام دادهایم ناچیز است و آنچه برای ما الهامبخش است، ایثار بزرگ شهیدان است.
قاسمی با اشاره به فعالیت چند دههای خود در حوزه تاریخ و فرهنگ دفاع مقدس و آزادگان افزود: وقتی از تاریخ و فرهنگ دفاع مقدس و آزادگان سخن میگوییم، بخشی از آن به واقعیتها و اتفاقاتی بازمیگردد که باید ثبت و ضبط شوند و بخش دیگر به فرهنگ و ارزشهایی مربوط است که از دل این حوادث شکل گرفته و کشور و مردم را حفظ کرده است؛ از جمله سبک زندگی، روحیه مؤمنانه و فرهنگ ایثار و مقاومت آزادگان.
مدیرعامل انتشارات پیام آزادگان ادامه داد: در بخش مربوط به آزادگان، یکی از موضوعاتی که باید بیشتر روی آن کار شود، حفظ حیثیت و اعتبار ملت ایران، نظام جمهوری اسلامی و کشور توسط اسیران ایرانی در جنگ عراق علیه ایران است. آزادگان در همه مراحل اسارت، این حیثیت را حفظ کردند.
وی با اشاره به حضور گروهک منافقین در اردوگاههای عراق گفت: با وجود حضور گروهک منافقین که یک جریان خطرناک و ضدبشری بود، بعثیها هیچگاه نتوانستند از آزادگان ایرانی برای تبلیغات علیه جمهوری اسلامی، امام خمینی(ره) و مسئولان نظام استفاده کنند یا آنان را جذب کنند.
قاسمی با اشاره به گزارش هیئتهای بینالمللی درباره وضعیت اسرای ایرانی و عراقی اظهار کرد: گزارشی از هیئت آزادگان که حدود سال ۱۹۸۵ میلادی تهیه شده بود، وجود دارد که بعدها در هلال احمر آن را مطالعه کردم. بر اساس این گزارشها، وضعیت اسیران ایرانی در عراق و اسرای عراقی در ایران تفاوتی جوهری داشت.
وی افزود: در ایران، عمده شکایت اسرای عراقی درباره مسائل تبلیغاتی و فرهنگی بود؛ برای مثال، بعثیها از اینکه ایران اسرای عراقی را با مردم و برنامههای فرهنگی و مذهبی آشنا میکرد، گلایه داشتند. اما درباره اسرای ایرانی در عراق، گزارشهایی درباره خشونت، کمبود امکانات و شرایط سخت اردوگاهها وجود داشت که هیئتهای بینالمللی نیز در گزارشهای خود به آن اشاره کردهاند.
مدیرعامل انتشارات پیام آزادگان، «مقاومت در سایه دین، ایمان و وحدت» را یکی دیگر از محورهای مهم در بررسی فرهنگ آزادگان دانست و گفت: آثار پژوهشی و کتابهایی مانند «فرهنگ مقاومت آزادگان» باید مورد توجه قرار گیرد و کارهای انجامشده در این زمینه توسعه پیدا کند.
وی همچنین اعتماد جدی و عمیق آزادگان به نظام اسلامی و مسئولان جمهوری اسلامی را از ویژگیهای مهم دوران اسارت برشمرد و افزود: این اعتماد در مقابل بیاعتمادی آنان به رژیم بعث قرار داشت. آزادگان حتی در موضوعاتی مانند رفتن به کربلا نیز با احتیاط برخورد میکردند و برای حضور آنان در چنین برنامههایی تعهد گرفته شد.
قاسمی ادامه داد: یکی از آزادگان پس از سالها اسارت و دوری از کشور، با وجود اینکه از بسیاری از اتفاقات داخل ایران بیخبر بود، همچنان دغدغه حفظ کشور و آبروی ملت را داشت. این روحیه باید بهعنوان بخشی از فرهنگ آزادگی ثبت و روایت شود.
وی با تأکید بر ضرورت ثبت، ضبط، حفظ و انتشار تاریخ و فرهنگ دفاع مقدس و آزادگان گفت: باید بررسی شود آثاری که تاکنون درباره جنگ هشتساله و گروههایی مانند آزادگان تولید شدهاند، تا چه اندازه از دقت، صحت، اعتبار و اصول علمی برخوردارند.
قاسمی با اشاره به فعالیت دانشگاهی خود در حوزه حقوق مخاصمات مسلحانه اظهار کرد: در دوره دکتری، موضوع جنگ ایران و عراق را در سه مرحله آغاز، استمرار و پایان جنگ بررسی کردم. درباره استمرار جنگ نیز بحثهای فراوانی وجود دارد و حتی برخی در داخل کشور، از جمله بعضی فرماندهان نظامی، این پرسش را مطرح کردهاند که چرا ایران پس از فتح خرمشهر جنگ را ادامه داد.
وی افزود: این موضوع از نظر حقوقی و قانونی قابل بررسی است و به همین دلیل، یکی از دانشجویان که از خانواده ایثارگران بود، پیشنهاد کرد این موضوع در قالب رساله دکتری بررسی شود. این کار با مطالعه اسناد، مصاحبهها و نوشتههای مختلف انجام شد و اکنون نیز کتاب آن در حال انتشار است.
مدیرعامل انتشارات پیام آزادگان با اشاره به برخی روایتهای نادرست درباره آغاز جنگ گفت: متأسفانه امروز افرادی که اطلاعات ضعیفی دارند یا با تکیه بر برخی روایتهای نادرست در رسانهها فعالیت میکنند، این ادعا را مطرح میکنند که ایران عراق را تحریک کرده یا اگر با صدام مذاکره میشد، جنگ اتفاق نمیافت
اد. بررسی اسناد و شواهد نشان میدهد این روایت با واقعیتهای تاریخی سازگار نیست.
وی تصریح کرد: باید همه اسناد و مستندات رسانهای موجود در جهان درباره تجاوز رژیم بعث عراق، مصاحبهها، اظهارات مقامات رسمی و اسناد روابط دو کشور جمعآوری و نگهداری شود. این کار باید اصولی و مستند انجام شود تا نسلهای آینده بتوانند به روایت دقیق و قابل استناد از آغاز جنگ دسترسی داشته باشند.
قاسمی ادامه داد: درباره استمرار جنگ نیز باید مستندات بهصورت دقیق بررسی شود. جمهوری اسلامی ایران برای ادامه جنگ چارهای جز مقابله با متجاوز و تلاش برای تنبیه متجاوز نداشت و دلایل این موضوع باید در قالب مقاله، کتاب و پژوهشهای علمی برای جامعه تبیین شود.
وی افزود: هیچ پیشنهاد معتبر و قابل اتکایی از سوی کشورهای منطقه، کشورهای خارجی یا سازمان ملل در آن مقطع وجود نداشت که بر اساس آن بتوان گفت ایران بدون دلیل از پایان جنگ جلوگیری کرده است. بنابراین باید این موضوعات با استناد به اسناد و مدارک تاریخی برای افکار عمومی تبیین شود.
قاسمی همچنین بر اهمیت استفاده از ظرفیت فضای مجازی برای ثبت تاریخ آزادگان تأکید کرد و گفت: در برخی پایگاهها و دانشنامههای اینترنتی، از جمله بخش مربوط به آزادگان، تلاشهایی برای ثبت و ضبط تاریخ و فرهنگ این قشر انجام شده است و لازم است پژوهشگران و آزادگان در تکمیل این اطلاعات مشارکت کنند.
وی در پایان با اعلام آمادگی انتشارات پیام آزادگان برای همکاری با نهادهای مرتبط گفت: ما آمادگی داریم در تعامل با بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس و سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس، هرگونه کمک پژوهشی و اجرایی را در زمینه حفظ، ثبت، نشر و ترویج تاریخ و فرهنگ آزادگان و دفاع مقدس ارائه کنیم.
آفت روایت دفاع مقدس، اغراق است
معصومه آباد، نویسنده کتاب «من زندهام» اظهار کرد: باید یاد و خاطره همه شهدا را گرامی بداریم؛ بهویژه رهبر شهید که حافظ قرآن، شاعر، عالم، نویسنده، هنرمند و فاضل بود. ما سعادتمند بودیم که در دورهای زندگی کردیم که معاصر چنین شخصیتی بودیم، اما همین معاصر بودن، رسالت ما را سنگینتر میکند.
آباد افزود: باید پاسخ دهیم که رهبر چه گفت، ما کجا بودیم، در کجای جامعه ایستاده بودیم و چگونه از آرمانها و ارزشها دفاع کردیم. به همین دلیل، مسئولیت ما در این دوره بسیار سنگینتر است.
وی با اشاره به موضوع جنگ شناختی ادامه داد: دشمن در جنگ شناختی تلاش میکند مفاهیم را تغییر دهد و بر افکار، احساسات و تصمیمگیری مردم تأثیر بگذارد. ما هشت سال دفاع مقدس را یک گنجینه میدانیم و رهبر شهید نیز تأکید داشتند که هر بار در این گنجینه دست ببریم، یک گوهر تازه بیرون میآید.
نویسنده کتاب «من زندهام» تصریح کرد: کسی جنگ را دوست ندارد و هیچکس خواهان جنگ و جنگطلبی نیست، اما وقتی جنگ به ما تحمیل میشود، دفاع میکنیم. یکی از مهمترین میدانهای این دفاع، اردوگاههای اسرا بود؛ جایی که آزادگان توانستند اسارت را به میدان مقاومت تبدیل کنند.
آباد با اشاره به تجربه اسارت خود و سه خواهرش گفت: ما چهار خواهر با هم اسیر بودیم و حدود دو سال و سه ماه از دوران اسارت خود را در زندانهای عراق گذراندیم و مفقودالاثر بودیم؛ در شرایطی که هیچ امیدی به آزادی نداشتیم. سؤال این است که چه اتفاقی افتاد که اسیران جنگی، اسارت را به بازی گرفتند و توانستند دشمن را در برابر خود مرعوب کنند.
اسیرانی که اسارت را به میدان مقاومت تبدیل کردند
وی ادامه داد: بسیاری از آزادگان به بعثیها میگفتند «مگر ما اسیر شما هستیم؟ شما اسیر ما هستید». این روحیه، یکی از مهمترین جلوههای مقاومت آزادگان بود.
آباد با اشاره به گزارش نیروهای صلیب سرخ درباره وضعیت اسیران ایرانی گفت: بر اساس گزارشهای موجود، پیامدهای روانی شرایط سخت اردوگاهها در میان اسرای ایرانی، از جمله ناامیدی، افسردگی و حتی خودکشی، نسبت به بسیاری از موارد مشابه کمتر بود. باید پرسید رمز این مقاومت چه بود و چه مبانی فکری و معنوی به این افراد توان تحمل چنین روزهای سختی را میداد.
وی افزود: آزادگان، یک برش از جامعه ایران بودند و این برش از جامعه ایران میتوانست برای دنیا درسآموز باشد؛ اینکه انسانها با تکیه بر چه مبانی فکری و معنوی میتوانند سختترین شرایط را تحمل کنند.
نویسنده «من زندهام» با اشاره به حضور هیئتهای بینالمللی در اردوگاههای عراق اظهار کرد: در سالهای پایانی جنگ، گروهی از نمایندگان بینالمللی، شامل افرادی وابسته به سازمانهای اطلاعاتی و امنیتی و همچنین جامعهشناسان و روانشناسان، وارد اردوگاههای عراق شدند. آنها از آسایشگاههایی که تصور میکردند میتوانند از آنها برای تبلیغات علیه ایران استفاده کنند، بازدید و با اسرا گفتوگو کردند.
از «اردوگاه اطفال» تا شکست یک نقشه تبلیغاتی
آباد ادامه داد: یکی از این موارد، اردوگاه موسوم به «اطفال» بود. این افراد در واقع رزمندگان نوجوانی بودند که برخی از آنها با تغییر شناسنامه یا به جای برادرشان خود را به جبهه رسانده و سپس اسیر شده بودند. عراقیها آنها را جدا کرده بودند تا بتوانند از این گروه برای تبلیغات استفاده کنند.
وی با اشاره به مصاحبه معروف مهدی طحانیان، رزمنده نوجوان ایرانی، گفت: وقتی از طحانیان درباره امام پرسیدند، او با صراحت گفت هرچه امام بگوید، انجام میدهم؛ اگر بگوید برو، میروم و اگر بگوید بمان، میمانم. این مصاحبه یکی از نمونههایی بود که نشان داد دشمن نتوانست از اسرای نوجوان برای اهداف تبلیغاتی خود استفاده کند.
آباد همچنین به روایت دیگری از یک آزاده جانباز اشاره کرد و گفت: علیرضا رحیمی که از ناحیه پا جانباز شده بود، در پاسخ به پرسش درباره جنگ، شعری با مضمون ارزش حجاب برای زنان خواند که این تصویر نیز در سطح بینالمللی منتشر شد.
وی افزود: وقتی دشمن دید از اسرای نوجوان نمیتواند استفاده تبلیغاتی کند، سراغ اسرای مسنتر رفت و از آنها خواست علیه امام خمینی(ره) سخنی بگویند، اما پاسخ آنها این بود که «لبهایی که خانه خدا را بوسیده، به روح خدا اهانت نمیکند».
نویسنده کتاب «من زندهام» با اشاره به شرایط سخت این مصاحبهها گفت: در حالی که این مصاحبهها انجام میشد، ردیفی از سربازان و فرماندهان عراقی با باتوم در مقابل آزادگان ایستاده بودند و آنان میدانستند که در صورت دادن چنین پاسخهایی چه سرنوشتی در انتظارشان خواهد بود.
آباد ادامه داد: در اسناد محرمانهای که بعدها منتشر شد، گزارش هیئتهای بازدیدکننده از اردوگاهها آمده بود. آنها نوشته بودند که در اردوگاههای اسرای ایرانی و عراقی، با اسیرانی مواجه شدهاند که با وجود شکنجههای روزانه، شبها برای رهبران خود دعا میکنند. این مسئله نشان میدهد با چه پدیده بزرگی در فرهنگ مقاومت آزادگان مواجه هستیم.
روایت آزادگان؛ گنجی برای مقابله با جنگ شناختی
وی با بیان اینکه این روایتها بخشی از «گنج دفاع مقدس» هستند، گفت: چرا نباید این واقعیتها را بشناسیم و روایت کنیم؟ امروز در یک جدال جنگ شناختی قرار داریم و دشمن تلاش میکند این واقعیتها را تغییر دهد و آنها را صرفاً شعار معرفی کند؛ در حالی که اینها واقعیتهایی هستند که آزادگان با تمام وجود تجربه کردهاند.
آباد با اشاره به وضعیت آزادگان پس از مصاحبههای اجباری اظهار کرد: برخی از آزادگانی که در این جمع حضور دارند، شاهدند که پس از پایان مصاحبهها، بسیاری از اسرا حتی توان بالا رفتن از پلهها را نداشتند. آنقدر شکنجه شده و پاهایشان تاول زده بود که نمیتوانستند پای خود را روی زمین بگذارند و مجبور بودند دستهایشان را داخل دمپاییهایشان بگذارند و چهار دستوپا حرکت کنند.
وی افزود: با وجود چنین شرایطی، دشمن در تبلیغات خود تلاش میکرد این افراد را به شکل دیگری معرفی کند؛ اما واقعیتهای اسارت چیز دیگری بود.
نویسنده «من زندهام» با اشاره به استمرار جنگ شناختی در دوره کنونی گفت: اتفاقات اخیر نیز در ادامه همان جنگ هشتساله دفاع مقدس قابل بررسی است، با این تفاوت که یک نسل عوض شده و بخشی از خاطرات جنگ را فراموش کرده است.
آباد تأکید کرد: خاطرات جنگ را سربازان، آزادگان و خانوادههای آنان روایت میکنند. بهویژه نیروهای خدمتگزار هلال احمر که در دوران دفاع مقدس در نقطهای دیگر از این ماجرا حضور داشتند، باید از دل نامهها و پیامهای خانوادههای مفقودان، احساسات، عواطف و واقعیتهای آن دوران را استخراج کنند. این نامهها خود سند جنگ هستند.
وی در ادامه با اشاره به برخی روایتهای مربوط به جنگ دریایی و تنگه هرمز گفت: در دوران جنگ، نمونههایی وجود داشت که نشان میداد تبلیغات دشمن چگونه میتواند واقعیتها را تحریف کند. برای نمونه، در روزنامههای عراق بارها ادعا میشد که جزیره «خارگ» را گرفتهاند و این موضوع باعث تعجب اسرای ایرانی شده بود که مگر ایران چند «خارگ» دارد.
آباد افزود: عراق پس از خرید جنگندههای سوپراتاندارد از فرانسه نیز تصور میکرد با در اختیار داشتن این تجهیزات میتواند شرایط جنگ را تغییر دهد، اما در عمل چنین اتفاقی نیفتاد.
وی با اشاره به روایتهای مربوط به آغاز جنگ تصریح کرد: اینکه گفته شود اگر ایران سخنان صدام را میپذیرفت یا با او مذاکره میکرد، جنگی اتفاق نمیافتاد، با واقعیتهای تاریخی سازگار نیست. در سالهای پیش از آغاز رسمی جنگ نیز درگیریهای مرزی وجود داشت و رژیم بعث عراق تجهیزات نظامی خود را آماده کرده بود.
آباد ادامه داد: صدام در تلویزیون قرارداد الجزایر را پاره کرد، در حالی که قرارداد الجزایر یک توافق بینالمللی بود. با این حال، جنگ شناختی میتواند واقعیت را آنقدر تغییر دهد که نسل جوان تصور کند ماجرا اساساً به شکل دیگری بوده است.
وی با اشاره به تجربه خود پس از حمله به میناب گفت: چند روز پس از حمله، به منطقه میناب رفتم و برخی خانوادهها با نگرانی میپرسیدند که آیا زیر این منطقه پادگان نظامی وجود داشته است. وقتی به آنها گفته شد چنین چیزی وجود ندارد و این منطقه صرفاً یک فضای آموزشی بوده، باور کردن آن برایشان دشوار بود. این نمونه نشان میدهد جنگ شناختی تا چه اندازه میتواند بر باورپذیری افراد اثر بگذارد.
رنج خانوادههای آزادگان نباید در حاشیه روایت اسارت بماند
فرزانه قلعهقوند، مدیر انتشارات پیام آزادگان، در نشست تخصصی «روایت ناگفتهها» که به مناسبت سالروز بازگشت آزادگان برگزار شد، اظهار کرد: از انتخاب موضوع مادران و خانوادههای آزادگان برای این نشست تشکر میکنم. در دوران جنگ با دو گروه از بانوان مواجه بودیم؛ گروهی که بهصورت مستقیم در جنگ حضور داشتند و گروهی که در خانه ماندند و بار سنگین زندگی، تربیت فرزندان و انتظار را بر دوش کشیدند. سخن من درباره گروه دوم است که همواره کمتر دیده شدهاند.
قلعهقوند افزود: مادرانی بودند که سالها در انتظار فرزندانشان ماندند، دخترانی که حسرت دیدن پدر را داشتند و کودکانی که با دیدن پدران دیگر در میان اقوام و آشنایان، رنج نبودن پدر خود را تحمل میکردند. این کودکان با سختی بزرگ شدند و مادران نیز در تمام این سالها با دشواریهای بسیاری مواجه بودند.
مدیر انتشارات پیام آزادگان با اشاره به تجربه برخی مادران حاضر در این نشست گفت: امروز مادرانی در این جمع حضور دارند که سالها از فرزندانشان خبری نداشتند. برخی از این مادران، در دوران غیبت فرزندانشان منفعل نماندند و به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، از جمله برگزاری کلاسهای قرآن، پرداختند.
وی ادامه داد: در کنار مادران، همسران آزادگان نیز سالهای دشواری را پشت سر گذاشتند. وقتی درباره «۱۰ سال مفقودالاثربودن» صحبت میکنیم، شاید این عبارت کوتاه به نظر برسد، اما برای همسری که نمیداند همسرش بازمیگردد یا نه، زندگی چگونه باید ادامه پیدا کند و اگر بازگردد، آیا همان فردی است که روزی خانه را ترک کرده بود، این انتظار بسیار سخت و طولانی است.
قلعهقوند با اشاره به شرایط همسران آزاده و خانوادههای دارای فرزند گفت: زنانی بودند که با چند فرزند، در شرایطی که همسرشان مفقود یا اسیر بود، باید زندگی را اداره میکردند و درباره آینده فرزندانشان تصمیم میگرفتند. این بخش از زندگی خانوادههای آزادگان، نیازمند پژوهش و روایت جدی است.
وی خطاب به مسئولان حوزه دفاع مقدس و پژوهشگران تأکید کرد: انتظار داریم درباره خانوادههای آزادگان، بهویژه مادران و همسران آنان، پژوهشهای بیشتری انجام شود. امروز میتوان ساعتها درباره اردوگاهها و زندانها سخن گفت، اما ترجیح میدهم پای صحبت دیگران بنشینم و روایتهای آنان را بشنوم.