از بازگشت ستاره اسکندری به تئاتر تا پایان حواشی «دیوانه‌خانه زری بوره»
گروه هنر خبرگزاری مهر-سجاد خیامی؛ تئاتر به عنوان هنری کهن از گذشته پیوندی ناگسستنی با جامعه و مردم داشته و همواره عرصه‌ای توجه‌برانگیز و تأثیرگذار بوده است. تماشای یک نمایش می‌تواند تا ساعت‌ها ذهن تماشاگر را درگیر خود نگاه دارد و بر اندیشه، احساسات و نگرانی‌های او مؤثر باشد. از این رو در این گزارش تلاش می‌کنیم تا با مرور مهمترین اخبار تئاتر در هفته گذشته به اتفاقات، حواشی و رویدادهای این هنر بپردازیم.
بازگشت ستاره اسکندری به صحنه تئاتر پس از هفت سال
ستاره اسکندری، بازیگر شناخته‌شده تئاتر، سینما و تلویزیون، پس از هفت سال دوری از صحنه، با ایفای نقش در نمایش «قرمز؛ داخلی/خارجی» به نویسندگی و کارگردانی کاملیا غزلی به تئاتر بازمی‌گردد. آخرین حضور این هنرمند روی صحنه به سال ۱۳۹۸ و اجرای نمایش «من یه زنم صدام رو می‌شنوی» در تالار حافظ بازمی‌گردد که آن اثر نیز به کارگردانی کاملیا غزلی اجرا شده بود و نمایش جدید، دومین همکاری مشترک این ۲ هنرمند به شمار می‌رود.
اسکندری که در کارنامه تئاتری خود سابقه همکاری با کارگردانان بزرگی چون بهرام بیضایی («شب هزارویکم»)، علی رفیعی («رومئو و ژولیت»، «شازده احتجاب»، «شکار روباه»)، داوود میرباقری («دندون طلا») و محمد رحمانیان («عشقه») را دارد، قرار است به زودی با این پروژه تازه میزبان مخاطبان شود.
اجرای نمایش «دَه، بیست‌دقیقه کم» با حضور امیر کربلایی‌زاده
نمایش «ده، بیست دقیقه کم» به نویسندگی حامد رحیمی‌نصر و کارگردانی مشترک او و امیر کربلایی‌زاده، از ۱۹ آبان در تماشاخانه انتظامی خانه هنرمندان ایران روی صحنه می‌رود. این اثر نمایشی که به تهیه‌کنندگی امیر نیکان تولید شده‌است، در قالب رئالیسم جادویی روایتی زنانه و متفاوت را پیش روی مخاطبان قرار می‌دهد. در این نمایش هدیه آزاده، سحر پیرعلی، لیدا جهانگرد، سمیرا کحالی و پوران مرادی به ایفای نقش می‌پردازند و الهام مطلب‌نیا (آهنگساز و نوازنده ساز قانون) به همراه مریم یوسفی (خواننده)، بخش موسیقایی اثر را همراهی می‌کنند.
سیامک صفری و اجرای یک مونولوگ
سیامک صفری بازیگر و کارگردان باسابقه تئاتر، پس از ۱۵ سال دوری از عرصه اجرای تک‌گویی (مونولوگ)، با نمایش «ای آی» به صحنه بازمی‌گردد. صفری در این تجربه تازه، علاوه بر ایفای نقش، نویسندگی و کارگردانی اثر را نیز خود بر عهده دارد. آخرین حضور این هنرمند در قالب مونولوگ به سال ۱۳۹۰ بازمی‌گردد که با متنی از سجاد افشاریان و کارگردانی حسن جودکی در کافه‌تریای تئاتر شهر روی صحنه رفته بود.
در نمایش جدید «ای آی» که به تهیه‌کنندگی سید عماد عامری تولید شده است، سارا پارسایی با نوازندگی زنده فلوت سیامک صفری را در صحنه همراهی می‌کند و بهناز جعفری نیز به عنوان «صدای غایب» در این اثر حضور دارد. این نمایش از ۱۹ آبان در سالن شماره ۳ پردیس تئاتر شهرزاد میزبان مخاطبان خواهد بود.
برگزاری نشست هم‌اندیشی معاون هنری وزیر فرهنگ با مدیران تماشاخانه‌های دولتی و خصوصی
نشست مشترک مهدی شفیعی معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با جمع کثیری از مدیران تماشاخانه‌های دولتی و خصوصی، با حضور اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی و ایوب آقاخانی سرپرست شورای ارزیابی و نظارت برگزار شد. در این جلسه که با هدف بررسی آسیب‌ها، طرح مطالبات و تقویت تعاملات شکل گرفت، شفیعی با اشاره به اینکه سال‌ها چنین نشست مشترکی برگزار نشده بود، مدیران سالن‌ها را از ارکان اثرگذار زیست‌بوم تئاتر و دارای اعتبار فرهنگی دانست.
وی همچنین با اشاره به برخی قضاوت‌های بیرونی که تفاوتی میان تئاتر حرفه‌ای و کمدی‌های شبانه قائل نمی‌شوند، تصریح کرد که گاه بروز یک خطا در یک اجرای شبانه در تالاری کوچک، کل حیثیت تئاتر را زیر سؤال میبرد و از مدیران خواست با مراقبت جمعی مانع از شکل‌گیری چنین حواشی‌ای شوند. در ادامه این نشست که مدیرانی از تالارهای مختلف همچون تئاتر شهر، ایرانشهر، سنگلج، شهرزاد، ملک، هامون، مستقل تهران و لبخند در آن حضور داشتند، اتابک نادری و ایوب آقاخانی نیز بر لزوم هم‌افزایی، رعایت ضوابط و پیگیری جدی مطالبات صنفی و تسهیلاتی سالن‌های نمایشی تأکید کردند.
پاسداشت پنج دهه فعالیت هنری امیر دژاکام
در آئین نکوداشت پنج دهه فعالیت هنری امیر دژاکام بازیگر و کارگردان شناخته‌شده تئاتر و سینما، که در چارچوب رویداد «جشن ۷ هنر پایتخت» در مرکز همایش‌های بین‌المللی دانشگاه الزهرا (س) برگزار شد، از مقام هنری وی تجلیل به عمل آمد. در این مراسم که با حضور چهره‌های فرهنگی و هنری از جمله مهدی شفیعی برگزار شد، سخنرانان با تمجید از شخصیت حرفه‌ای و اخلاقی دژاکام تأکید کردند که «شأن تئاتر همیشه برای او از خودش مهم‌تر بوده است» و او در طول سال‌ها فعالیت مستمر، همواره دغدغه‌مند رشد هنر نمایش و تربیت نسل تازه‌ای از هنرمندان و بازیگران توانمند بوده است. امیر دژاکام نیز در این مراسم ضمن قدردانی از اهالی فرهنگ و هنر، هدیه خود را به همسرش سیمین امیریان تقدیم کرد.
۲ انتصاب در جشنواره تئاتر فجر
با صدور احکام جداگانه‌ای از سوی ایوب آقاخانی دبیر چهل و پنجمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، ۲ انتصاب در ساختار مدیریتی این رویداد صورت گرفت و طی آن توحید معصومی‌نسب به عنوان «قائم‌مقام» و امیرحسین شفیعی به عنوان «مشاور عالی دبیر» منصوب شدند.
توحید معصومی‌نسب از هنرمندان و مدیران باسابقه تئاتر کشور، دارای مدرک کارشناسی ارشد کارگردانی و نشان درجه ۲ هنری است که علاوه بر نویسندگی و کارگردانی تئاتر و تله‌تئاتر، سوابق مدیریتی متعددی همچون مدیریت امور استان‌های مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری، سرپرستی معاونت هماهنگی و برنامه‌ریزی اداره‌کل هنرهای نمایشی و دبیری و داوری در جشنواره‌های مختلف ملی را در کارنامه دارد.
امیرحسین شفیعی نیز دانش‌آموخته مدیریت فرهنگی و دارای نشان درجه ۲ هنری در رشته کارگردانی است که از چهره‌های شاخص تئاتر به‌ویژه در حوزه تئاتر خیابانی و محیطی (با آثار مقاومت نظیر نمایش «دریادلان») به شمار می‌رود و مدیریت اجرایی چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر و مدیریت باشگاه تئاتر سوره را عهده‌دار بوده است.
«دیوانه‌خانه زری بوره» روی صحنه است
یکی از پرحاشیه‌ترین اخبار تئاتری در روزهای اخیر، از سرگیری اجرای نمایش «دیوانه‌خانه زری بوره» به نویسندگی، سرپرستی و کارگردانی همایون غنی‌زاده پس از یک توقف خبرساز بود. این اثر نمایشی که کاری از گروه «کارگاه تئاتر (قالی قهری)» است و دور نخست اجراهای خود را از هفتم خرداد در کارگاه تئاتر شخصی غنی‌زاده (خانه‌ای قدیمی در محله ایرانشهر با ظرفیت ۴۰ تماشاگر) آغاز کرده بود، پس از پشت سر گذاشتن ۲۴۰ اجرا، در شامگاه سه‌شنبه ۱۴ مهر به کار خود پایان داد و از روز چهارشنبه ۱۵ مهر با درج عبارت «توقف اجرا تا اطلاع ثانوی» در سامانه فروش بلیت متوقف شد؛ اتفاقی که با توجه به پیش‌فروش شدن بلیت‌ها تا پایان مهر گلایه و سرگردانی تماشاگران را در پی داشت.
در پی این توقف ناگهانی، ۲ دیدگاه متفاوت در فضای رسانه‌ای شکل گرفت؛ گروه اجرایی و برخی رسانه‌ها اعلام کردند که صفحه فروش بلیت به دستور مستقیم اداره‌کل هنرهای نمایشی مسدود شده و این اتفاق را به عنوان «توقیف» اثر تعبیر کردند. در مقابل، برخی دیگر از منابع و پیگیری‌های رسانه‌ای، فرضیه «توقیف» از سوی نهادهای رسمی را رد کرده و مسأله را «موافقت نشدن با تمدید» عنوان کردند. طبق این دیدگاه، تاریخ رسمی مجوز صادرشده از سوی شورای نظارت و ارزشیابی (در دوره مدیریت پیشین شورا به ریاست میثم جمالی) تا جمعه ۱۷ مهر اعتبار داشته است؛ اما به دلیل وجود آن‌چه «موانع اصولی» (از جمله مسائل مربوط به مکان اجرا در خیابان عاصم ترابی و موارد دیگر) خوانده شد و شکل نگرفتن گفتگو میان گروه و مدیریت جدید شورا برای رفع این موانع، با تمدید مجوز برای روزهای پس از ۱۷ مهر موافقت نشده بود.
در نهایت، پس از گذشت چند هفته کش‌وقوس و رایزنی برای رفع موانع موجود، پرونده این وقفه بسته شد و نمایش «دیوانه‌خانه زری بوره» که روایتگر ماجرای گرفتار شدن سه شخصیت به نام‌های مراد، شازده و خسرو با بازی ایمان فتاحی، حمیدرضا کوهرنگ و امیرعلی بهبهانی است، بار دیگر در کارگاه تئاتر همایون غنی‌زاده روی صحنه رفت.
اجرای تریلری سیاسی درباره مرگ مرلین مونرو و جان اف. کندی
نمایش جدید «گمانه‌زنی‌ها» (Speculations)، تریلری سیاسی به نویسندگی توربن بتس و کارگردانی ترور نان (کارگردان نامدار تئاتر بریتانیا)، این روزها برای نخستین بار در تئاتر مریلبون لندن روی صحنه رفته است.
داستان این اثر پیرامون شخصیت واقعی دوروتی کیلگالن (با بازی جینی دی) روزنامه‌نگار تحقیقی سرشناس نیویورکی شکل می‌گیرد که روایت‌های رسمی درباره مرگ مرلین مونرو و ترور جان اف. کندی را باور ندارد و فرضیه‌های جنجالی خود را درباره پشت‌پرده این ۲ رویداد دنبال می‌کند. نمایش در سه بخش دونفره و در دکوری گردان، فرضیه‌های او را از جمله دیدار مرلین مونرو با رابرت کندی در آخرین شب زندگی‌اش و گفتگوی لی هاروی اسوالد با رئیس مافیای نیواورلئان را به تصویر می‌کشد.
با وجود موضوع جذاب و بازی مقتدرانه جینی دی در نقش روزنامه‌نگاری که خود نیز در ۵۲ سالگی به شکلی مرموز درگذشت، منتقدان معتقدند متن پرگوی نمایش و کارگردانی ترور نان نتوانسته تعلیق لازم را ایجاد کند و گمانه‌زنی‌های مطرح‌شده به یک درام پرکشش تبدیل نشده است.
بازاجرای کمدی سیاه «دریا» اثر ادوارد باند
نمایش «دریا» (The Sea) کمدی سیاه و فلسفیِ ادوارد باند نمایشنامه‌نویس فقید بریتانیایی، با کارگردانی مجدد جاناتان مانبی در تئاتر رویال شهر بث انگلستان روی صحنه رفته است. داستان این اثر در یک دهکده ساحلی در دوره ادواردین می‌گذرد و با طوفانی سهمگین آغاز می‌شود که در آن از میان ۲ مرد جوان، تنها یکی زنده بازمی‌گردد. نمایش در ادامه به پیامدهای این تراژدی در دهکده‌ای می‌پردازد که ساکنانش بیش از مواجهه با سوگ، درگیر موقعیت اجتماعی، شایعات و اجرای یک تئاتر آماتور هستند.
در مرکز این هیاهو، جنیفر ساندرز کمدین و بازیگر سرشناس بریتانیایی، در نقش «خانم رافی» (بانوی اول خودخوانده و سلطه‌گر دهکده) حضور دارد که به باور منتقدان، با کمدی دقیق و کنترل‌شده خود به نقطه قوت اجرا تبدیل شده است. منتقدان طراحی صحنه طوفان آغازین و بازی‌های درخشان بازیگران (از جمله لوید هاچینسون و دومینیک روآن) را تحسین کرده‌اند؛ هرچند برخی معتقدند تلفیق هم‌زمانِ هجو طبقاتی، کمدی ابزورد و بحث‌های طولانی فلسفی در متن ادوارد باند، گاه ریتم دراماتیک کار را کند می‌کند.
