روایت پیشرفت از قاب جایزه بیرون می‌آید
به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرنگار مهر، جایزه ملی روایت پیشرفت در دوره دوم، تلاش کرد طیف متنوعی از آثار و فعالیت‌های مرتبط با این حوزه را شناسایی کند؛ از کتاب و سینما و موسیقی تا رسانه، فضای مجازی، هیأت و رویدادهای فرهنگی. حالا در آستانه سومین دوره خود، برگزارکنندگان از تغییراتی در ساختار داوری، گستره مخاطبان و قالب‌های تولیدی سخن می‌گویند؛ تغییراتی که قرار است روایت پیشرفت را از محدوده فعالان حرفه‌ای فراتر ببرد و آن را به تجربه‌ای عمومی‌تر و اثرگذارتر تبدیل کند. امین پاکزاد، دبیر اجرایی جایزه ملی روایت پیشرفت، در گفت‌وگو با ما با تشریح روند برگزاری دوره گذشته و برنامه‌های دوره سوم، از رویکردهای تازه جایزه، بخش‌های جدید، حمایت از تولید آثار و شکل‌گیری شبکه‌ای از راویان پیشرفت می‌گوید.
دومین جایزه ملی روایت پیشرفت در ۱۰ بخش تخصصی برگزار شد: کتاب؛ شعر و موسیقی؛ هنرهای تجسمی؛ سینما و تلویزیون؛ خبر و مطبوعات؛ صنایع خلاق و فرهنگی؛ فضای مجازی؛ تبلیغ و هیأت؛ رویدادهای فرهنگی؛ آموزش و پژوهش. در کنار این بخش‌ها، یک بخش ویژه حکمرانی نیز برای تقدیر از عملکرد روابط عمومی‌ها و بخش‌های فرهنگی نهادهای حاکمیتی در روایت پیشرفت مجموعه‌های خود در نظر گرفته شده بود.
به گفته پاکزاد، شیوه شناسایی آثار در این دوره صرفاً به دریافت آثار از طریق فراخوان محدود نبود. پس از انتشار فراخوان عمومی، دبیرخانه‌های تخصصی هر بخش حدود دو ماه آثار مرتبط را رصد کردند. در عین حال، فراخوان این امکان را فراهم می‌کرد که صاحبان آثاری که در جریان رصد شناسایی نشده بودند، خودشان آثارشان را ثبت و برای داوری معرفی کنند.
او با اشاره به جایگاه کتاب در روایت پیشرفت می‌گوید: در اوایل دهه ۹۰ تعداد آثار این حوزه به تعداد انگشتان دست می‌رسید، اما امروز چند صد عنوان کتاب با موضوع روایت پیشرفت منتشر شده است. در دومین دوره جایزه، کتاب‌ها در شش زیرشاخه دفاعی و حکمرانی، علمی و فناوری و صنعت، فرهنگی و اجتماعی، کودک و نوجوان، مطبوعات و مجلات و ناشر برتر بررسی شدند. حدود ۲۳۰ اثر به مرحله داوری رسیدند که از میان آن‌ها ۱۲ اثر انتخاب شد؛ هفت اثر به‌عنوان برگزیده و پنج اثر دیگر شایسته تقدیر شناخته شدند. در بخش شعر و موسیقی نیز هزاران اثر رصد شد و حدود ۲۵۰ اثر به داوری راه یافت. شعر و ترانه، سرود و جمع‌خوانی، ترانه و تصنیف و نماهنگ، زیرشاخه‌های این بخش بودند. در هنرهای تجسمی و گرافیک نیز بیش از ۵۰۰ اثر بررسی شد.
پاکزاد ادامه داد: در بخش سینما و تلویزیون و مستند، حدود ۲۰۰ اثر وارد فرایند داوری شدند. او با اشاره به آثاری که در این حوزه مورد توجه قرار گرفته‌اند، از فیلم‌های «منصور» که در دوره نخست از آن تجلیل شده بود، «خدای جنگ»، «دنیای مبهم هاتف» و «اسفند» و مجموعه‌های تلویزیونی «ذهن زیبا»، «ناریا» و «رخنه» نام میبرد. در میان آثار برگزیده این بخش، فیلم «اسفند» به کارگردانی دانش اقباشاوی، سریال «ذهن زیبا» به کارگردانی خردمندان، مستند «مارال» به کارگردانی محمدرضا گودرزی‌مهر و برنامه تلویزیونی «خانه» قرار داشتند. همچنین دو اثر پویانمایی، از جمله «ماجراهای نوید»، مورد توجه قرار گرفتند.
بخش خبر و مطبوعات نیز با زیرشاخه‌هایی مانند خبر، مصاحبه، گرافیک خبر، عکس خبری و فیلم و گزارش خبری برگزار شد و بیش از هزار و ۵۰۰ اثر به مرحله داوری رسید. به گفته دبیر اجرایی جایزه، رسانه‌ها علاوه بر روایت سریع دستاوردها، با ثبت و نگهداری این روایت‌ها، به ایجاد آرشیوی برای استفاده دیگر تولیدکنندگان نیز کمک می‌کنند. در بخش صنایع خلاق و فرهنگی، بازی و سرگرمی، نوشت‌افزار و لوازم جانبی مورد بررسی قرار گرفتند و حدود ۲۰ اثر به داوری رسیدند. پاکزاد در این زمینه بر ضرورت حضور نمادها و روایت‌های پیشرفت در محصولات روزمره تأکید می‌کند؛ از نوشت‌افزار و لباس و کیف گرفته تا دکوراسیون منزل.
او افزود: فضای مجازی نیز یکی دیگر از بخش‌های جایزه بود. در این بخش حدود ۶۰ کنشگر و میکرورسانه رصد شدند و آثاری با موضوعاتی مانند مقاومت و اقتدار، سرگرمی، هویت ملی و انسان ایرانی، صنعت و علم، انسان‌رسانه و میکرورسانه و فعالیت‌های بین‌المللی مورد بررسی قرار گرفتند. در همین چارچوب، از ابوجود، تیک‌تاکر عراقی، و یک بلاگر لبنانی نیز تقدیر شد.
پای هیأت، دانشگاه و نهادهای فرهنگی به روایت پیشرفت باز شد
امین پاکزاد در ادامه بیان کرد: در بخش تبلیغ و هیأت، متن سخنرانی‌ها، مداحی‌ها و فعالیت‌های جانبی بررسی شد. بیش از ۲۰ هیأت و ۲۰ مجموعه فعال در حوزه تبلیغ دینی مورد ارزیابی قرار گرفتند که در این میان هیئت‌الرضا به‌عنوان برگزیده انتخاب شد. همچنین از حجت‌الاسلام حمزه وطن‌فدا و سیدمحمدرضا نوشه‌ور تقدیر شد. رویدادهای فرهنگی نیز بخش دیگری از جایزه بود؛ بخشی که اردوهای راهیان پیشرفت، نمایشگاه‌ها، همایش‌ها و نشست‌ها را دربرمی‌گرفت. حدود ۵۰ رویداد در این حوزه بررسی شدند. اردوی «توقف ممنوع» از مجموعه دفاتر فرهنگی دانشگاه علم و صنعت در بخش اردوها، نشست‌های «ایده ایران» در بخش محافل هم‌اندیشی و جشنواره «مدافعان اقتصاد مردمی» در بخش جشنواره‌ها به‌عنوان آثار برگزیده معرفی شدند.
دبیر اجرایی جایزه ملی روایت پیشرفت افزود: در بخش آموزش و پژوهش نیز ۴۳ اثر وارد داوری شد. از جمله آثار آموزشی بررسی‌شده، کتاب‌های درسی سه‌جلدی «از ایرانمان دفاع می‌کنیم» و مجلات رشد بودند. کتاب‌های «از ایرانمان دفاع می‌کنیم» که به همت سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تهیه شده‌اند، در این بخش برگزیده شدند. همچنین از اندیشکده قصد و حمیدرضا مقصودی در حوزه پژوهش تقدیر شد.
پاکزاد گفت: بخش ویژه حکمرانی نیز با هدف توجه به نقش نهادهای حاکمیتی در روایت پیشرفت شکل گرفت. در این بخش، عملکرد روابط عمومی‌ها و بخش‌های فرهنگی مجموعه‌هایی بررسی شد که برای بازنمایی و روایت دستاوردهای سازمان خود فعالیت کرده بودند؛ رویکردی که قرار بود اهمیت روایتگری را در ساختارهای رسمی و دستگاه‌های اجرایی نیز برجسته کند.
مردمی‌سازی و بین‌المللی‌شدن؛ تغییر مسیر جایزه در دوره سوم
پاکزاد درباره سومین دوره جایزه ملی روایت پیشرفت از تحول در ساختار داوری، قالب‌های تولیدی و گستره مخاطبان سخن می‌گوید. به گفته او، در این دوره پنج رویکرد در دستور کار قرار گرفته است که در توضیحات ارائه‌شده، چهار محور آن تشریح شده‌اند. نخستین رویکرد، مردمی‌سازی روایت پیشرفت است. برگزارکنندگان می‌خواهند جایزه از حالت محفلی و محدود به فعالان حرفه‌ای خارج شود و اقشار مختلف جامعه نیز در تولید و ارائه آثار مشارکت داشته باشند. در این نگاه، روایت پیشرفت نباید صرفاً به آثار تولیدشده از سوی هنرمندان و رسانه‌های حرفه‌ای محدود بماند، بلکه آثار مردمی نیز باید امکان حضور و دیده‌شدن پیدا کنند.
رویکرد دوم، بین‌المللی‌شدن جایزه است. پاکزاد با اشاره به جنگ رمضان و توجه مخاطبان جهانی به ایران، می‌گوید در دوره سوم، آثار بین‌المللی و تولیداتی که برای مخاطب خارجی ساخته شده‌اند نیز ارزیابی خواهند شد.
اثربخشی، سومین رویکرد مورد تأکید است. در این دوره قرار است صرفاً به موضوع و کیفیت تولید آثار توجه نشود، بلکه میزان اثرگذاری آن‌ها و نقشی که در امیدآفرینی دارند نیز در فرایند ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.
چهارمین محور، روایت جنگ است؛ روایتی که به گفته پاکزاد باید در پیوند با اقتدار کشور دیده شود. از این منظر، جنگ رمضان و جنگ با آمریکا و اسرائیل نیز بخشی از روایت پیشرفت کشور به شمار می‌آیند و باید در قالب‌های مختلف رسانه‌ای و فرهنگی بازتاب پیدا کنند.
روایت پیشرفت در مسیر تازه
بر اساس برنامه اعلام‌شده، فراخوان اصلی سومین دوره از هفته سوم آبان تا آذر منتشر می‌شود. پس از آن، در آذرماه مرحله رصد آثار و در هفته اول و دوم دی‌ماه فرایند داوری انجام خواهد شد. اعلام نتایج نیز برای هفته پایانی دی یا هفته اول بهمن پیش‌بینی شده است.
البته پیش از فراخوان اصلی، فراخوان انتخاب شعار سومین دوره از ۲۶ مهر تا ۱۱ آبان برگزار می‌شود. علاقه‌مندان می‌توانند حداکثر دو پیشنهاد خود را از طریق شناسه @Nabze_Pishraft در پیام‌رسان بله یا وب‌سایت pish-raft.ir ارسال کنند. پس از داوری، شعار برگزیده به‌عنوان محور فعالیت‌های رسانه‌ای، تبیینی و عملیاتی دوره سوم انتخاب خواهد شد.
در دوره جدید، بخش‌های کتاب؛ شعر، آهنگ و نماهنگ؛ هنرهای تجسمی شامل گرافیک، کاریکاتور و عکس هنری؛ سینما و تلویزیون شامل فیلم کوتاه، مستند و سریال؛ خبر و مطبوعات؛ فضای مجازی؛ صنایع فرهنگی؛ دانش‌آموزی؛ دانشجویی؛ حکمرانی؛ آموزش و پژوهش و بین‌الملل پیش‌بینی شده‌اند.
در کنار این بخش‌ها، پویش‌های مردمی با محوریت بانوان، مسجد و هیأت و دانش‌آموزان نیز برگزار خواهد شد تا زمینه مشارکت گروه‌های مختلف در روایت پیشرفت فراهم شود.
یک هفته با روایت پیشرفت
یکی از برنامه‌های سومین دوره، برگزاری نمایشگاه روایت پیشرفت در هفته اول بهمن و برنامه‌ریزی برای شکل‌گیری «هفته روایت پیشرفت» است؛ رویدادی یک‌هفته‌ای که قرار است فرصتی برای نمایش دستاوردهای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و محصولات این حوزه باشد. در کنار نمایش آثار و محصولات، پنل‌ها و نشست‌هایی متناسب با بخش‌های مختلف جایزه نیز برگزار خواهد شد. همچنین بخش ویژه‌ای با عنوان «چهره روایت سال» در نظر گرفته شده است. در این بخش، چهره‌های علمی، هنری، اندیشه‌ای و گفتمانی که آثار برجسته‌ای در حوزه روایت پیشرفت داشته‌اند، معرفی می‌شوند. انتخاب این چهره‌ها با مشارکت و رأی مردم و فعالان این حوزه انجام خواهد شد.
پاکزاد با اشاره به جایگاه رهبر شهید انقلاب در شکل‌گیری و تداوم گفتمان روایت پیشرفت، می‌گوید: در این دوره توجه ویژه‌ای به شخصیت ایشان به‌عنوان پرچمدار روایت پیشرفت خواهد شد. بر همین اساس، نشست‌هایی درباره پیام ایشان به دومین جایزه ملی روایت پیشرفت و جایگاه روایت پیشرفت در منظومه فکری و گفتمانی ایشان برگزار می‌شود.
جایزه‌ای فراتر از تقدیر
دبیر اجرایی جایزه ملی روایت پیشرفت با تأکید بر اینکه فعالیت این رویداد نباید به معرفی برگزیدگان و برگزاری اختتامیه محدود بماند، از پیش‌بینی حمایت‌های مختلف برای تولید و انتشار آثار جدید خبر می‌دهد. به گفته او، در دوره سوم علاوه بر جوایز نقدی، گرنت‌ها و حمایت‌های تولیدی نیز در نظر گرفته شده است تا از یک‌سو زمینه تولید آثار تازه فراهم شود و از سوی دیگر، آثار برگزیده امکان دیده‌شدن و انتشار گسترده‌تری پیدا کنند.
راه‌اندازی «مدرسه روایت» نیز از دیگر برنامه‌های این دوره است. هدف از شکل‌گیری این مدرسه، تربیت و توانمندسازی راویان پیشرفت از طریق تولید متن، برگزاری کلاس‌ها و کارگاه‌های آموزشی و فراهم‌کردن زمینه انتقال تجربه به فعالان این حوزه است.
در شیوه داوری نیز ضمن حفظ داوری تخصصی، امکان اظهارنظر فعالان حوزه روایت پیشرفت پیش‌بینی شده است؛ به این معنا که نظر و رأی این گروه نیز با ضریب مشخص در ارزیابی آثار لحاظ خواهد شد.
به گفته او، برنامه بلندمدت جایزه، شکل‌گیری «باشگاه راویان پیشرفت» در زیست‌بوم‌های فرهنگی و هنری است؛ شبکه‌ای که بتواند ارتباط میان فعالان این حوزه را استمرار ببخشد و زمینه تولید آثار را تسهیل کند. در این مسیر، توجه ویژه‌ای نیز به ظرفیت افراد و گروه‌های فعال در شهرستان‌ها وجود دارد تا امکان حضور و نقش‌آفرینی آن‌ها در جریان روایت پیشرفت فراهم شود.
بر این اساس، سومین دوره جایزه ملی روایت پیشرفت قرار است علاوه بر شناسایی و تقدیر از آثار، به ایجاد پیوند میان راویان، حمایت از تولیدات تازه و گسترش دامنه مشارکت عمومی کمک کند؛ مسیری که در نهایت، روایت دستاوردها را از یک فعالیت مناسبتی و محدود به یک جریان مستمر فرهنگی و رسانه‌ای تبدیل خواهد کرد.
