سفر شخصی چینی‌ها در کتاب‌های آن کارسون برنده نوبل ۲۰۲۶
به گزارش هنگام هنر به نقل از خبرگزاری مهر به نقل از گلوبال تایمز، کسب عنوان برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ توسط آن کارسون، شاعر، مقاله‌نویس و کلاسیک‌نویس کانادایی، این نویسنده محبوب ادبی را به یکی از نام‌های مطرح در محافل کتابخوانی چین تبدیل کرده و فروش ترجمه‌های چینی آثار او را به شدت افزایش داده است.
پس از معرفی نوبل امسال، موجودی باقی‌مانده از مجموعه شعر «ناکس»( Nox در لاتین به معنای شب) که یک مجموعه شعر با تیراژ محدود است که به صورت صفحات تا شده آکاردئونی ۲۶ متری منتشر شده، به طور کامل فروخته شد. تیراژ این نسخه ۲۰۲۶ نسخه محدود بود و طبق گزارش‌ها، قیمت فروش آن در پلتفرم‌های دست دوم فروشی، ۴ برابر شد.
انتشارات ییلین، که دو کتاب او با عنوان «زندگینامه قرمز» و «زیبایی شوهر» را به زبان چینی به عنوان یک جلد واحد منتشر کرده نیز با واکنشی به همان اندازه سریع مواجه شد.
این ناشر برای پاسخ دادن به این موج استقبال، کتاب ترکیبی را دو بار در عرض یک هفته، تجدید چاپ کرد.
انتظار می‌رود عناوین بیشتری از این نویسنده در چین منتشر شوند. «مردان در ساعات خاموشی» توسط انتشارات خلق سیچوان، و «دشت آب: مقاله ها و شعرها» که به طور مشترک توسط شرکت انتشاراتی پست ویو مستقر در پکن و انتشارات فلاور سیتی مستقر در گوانگژو منتشر شده نیز در دست انتشار هستند تا خوانندگان چینی را هر چه بیشتر با دنیای ادبی غیرمتعارف کارسون آشنا کنند.
این موفقیت تجاری ناگهانی، یک سوال همیشگی را با دقت بیشتری مطرح کرده است: خوانندگان هنگام خرید کتاب آن کارسون دقیقاً چه چیزی می‌خرند؟
آکادمی سوئد پاسخ این سوال را داده و آثار ادبی جسورانه و مبتکرانه او را ستوده است و اظهار داشته که او نویسنده‌ای است که «در گفتگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، اشکال جدیدی برای ادبیات معاصر خلق کرده است.»
چِنگ جیا، مترجم کتاب «دشت آب: مقاله‌ها و شعرها» گفت سه توصیف کلیدی نوبل یعنی «جسورانه، مبتکرانه و بازیگوشانه» به طور دقیق رویکرد کارسون به فرم، نقطه‌گذاری و طرز بیان وی را بیان می‌کند.
چنگ به گلوبال تایمز گفت: ترجمه‌ای که بیش از حد تلاش کند تا نوشته‌های او را بومی کند، در معرض خطر از دست دادن شخصیت اساسی خود قرار دارد.
چالش‌های ترجمه
اگرچه چین موضوع اصلی آثار کارسون نیست، اما فلسفه و شعر چینی در لحظاتی از آثار وی ظاهر می‌شوند. از جمله در مقاله‌ای در سال ۲۰۰۳ با عنوان «تمامیت: رنگ کسوف» که در مجله آمریکایی «کابینت» منتشر شد، کارسون تأمل خود در مورد کسوف خورشید را نه با یک اسطوره یونانی آشنا، بلکه با توضیحات چینی در مورد کسوف آغاز می‌کند و به دنبال آن ابیاتی از شعر «کسوف ماه» شاعر سلسله تانگ (۶۱۸-۹۰۷) می‌آید که به هشدار لائوتسه مبنی بر اینکه «پنج رنگ چشم مردان را کور می‌کند» اشاره دارد.
او تنها پس از گردآوری این منابع، به ریشه‌های یونانی کلمه انگلیسی «کسوف» می‌پردازد که معنای اصلی آن با رها کردن مرتبط است.
اندیشه یین-یانگ، اشاره به یک شعر چینی قرن نهم، یک ضرب‌المثل دائوئیستی و ریشه‌شناسی یونان باستان نیز فضای ادبی یکسانی در آثار وی دارند. در آثار این نویسنده و شاعر، چین نه یک پس‌زمینه عجیب و غریب است و نه موضوع یک مطالعه فرهنگی سیستماتیک، بلکه یکی از عناصر کتابخانه گسترده ادبی اوست که در کنار سافو شاعر غنایی یونانی، ویرجینیا وولف نویسنده بریتانیایی، امیلی دیکینسون شاعر آمریکایی، بارها مورد توجه قرار می‌گیرد.
این عادت به ایجاد ارتباطات غیرمنتظره همچنین توضیح می‌دهد که چرا ترجمه آثار او می‌تواند کاری چنین دشواری باشد.
از نظر چنگ، سخت‌ترین بخش، ردیابی نقل قول‌ها و ارجاعات بینامتنی نهفته در آثار کارسون است. این مترجم تأکید کرد که کارسون توانایی خارق‌العاده‌ای در توجه به جزئیاتی در خوانش خود دارد که دیگران ممکن است نادیده بگیرند و وی در برخی از قسمت‌ها به وضوح از منابع خاصی الهام گرفته که شناسایی آن منابع می‌تواند به یک کار کارآگاهی ادبی بدل شود.
یافتن معادل‌های چینی نیز برای ترجمه آثار وی همیشه آسان نیست. چِنگ جستجوی عبارات خاصی که ممکن است مانند اصطلاحات چینی عمل کنند، حتی با وجود روشن بودن معنی برای ترجمه، دشوار خواند. راه حل او این بود که به جای اجازه دادن به هر ارجاع حل نشده برای از مسیر خارج کردن ترجمه، بر انتقال معنی و لحن متن اصلی تمرکز کند.
این مترجم قرارداد ترجمه را سال ۲۰۲۱ امضا کرد، در حالی که حاصل ترجمه سال ۲۰۲۳ تحویل داده شد و این امر نشان می‌دهد کار ترجمه چقدر دشوار بود. چِنگ این کار را دشوارترین کتابی خواند که تا به حال در یک مهلت قراردادی ترجمه کرده است. اکنون که نسخه چینی در حال انتشار است، او تجلیل نوبل از کارسون را رضایت‌بخش خواند، هرچند رویکردش نسبت به کار را تغییر نداد.
او گفت: «از اینکه یکی از مترجمان کارسون هستم، احساس افتخار می‌کنم و به انجام کاری که باید انجام دهم، ادامه خواهم داد.»
پیدا کردن ارتباطات
از نظر ژائو بو، ویراستار چینی کتاب «دشت آب: مقاله‌ها و شعرها»، اصالت کارسون تا حدودی در توانایی او در کشف ارتباطات در مرزهای بین اشکال ظاهراً نامرتبط نهفته است.
وی گفت این مجموعه در میان شعر، مقاله، سخنرانی، مصاحبه و ترجمه حرکت می‌کند و در پنج بخش، به بررسی مضامین و شیوه‌های بیان مختلف می‌پردازد و در نتیجه به جای دنبال کردن یک ژانر یا خط روایی واحد، چشم‌اندازی متغیر ایجاد می‌کند که در آن تاریخ ادبی، تجربه شخصی و کاوش فکری به طور مداوم با هم تلاقی می‌کنند.
ژائو به گلوبال تایمز گفت: «مطالعه کارسون در مورد یونان باستان و تعامل او با قطعات سافو، راهی برای درک این رویکرد ارائه می‌دهد.»
چِنگ برای خوانندگانی که متون تجربی‌تر کارسون را دشوار می‌دانند، شروع از این کتاب را توصیه می‌کند و باور دارد نثر محدود و تجربیات آشنای آن، نقطه ورود قابل دسترس‌تری را ارائه می‌دهد، در حالی که جایی برای تفسیرهای مختلف باقی می‌گذارد.
چِنگ گفت کتاب «دشت آب: مقاله‌ها و شعرها» نیازی به خواندن از ابتدا تا انتها یا درک همزمان همه بخش‌های کتاب ندارد. پنج بخش آن را می‌توان به طور مستقل بررسی کرد و به خوانندگان اجازه داد هر رشته‌ای را که توجهشان را جلب می‌کند، دنبال کنند.
کارسون قبل از اعلام نوبل، نامی شناخته‌شده در حلقه نسبتاً کوچکی از خوانندگان چینی بود. موج جدید علاقه ممکن است این مخاطبان را گسترش دهد، اما آزمون نهایی این خواهد بود که آیا خوانندگان فراتر از اعتبار جایزه، به کاوش در خود نوشته‌ها می‌پردازند یا خیر.
چنگ، مترجم کتاب وی گفت: «جایزه نوبل، کارسون را در چین در کانون توجه قرار داده است، اما آنچه خوانندگان در میان قطعات، پژواک‌های کلاسیک و آزمایش‌های ادبی او کشف می‌کنند، سفری شخصی‌تر است.»
